مقایسه تاثیر تمرینات یکنواخت کم شدت و تمرینات فانکشنال بر عملکرد شناختی،کارایی تکلیف دوگانه و کیفیت زندگی مردان سالمند

مقایسه تأثیر هشت هفته تمرینات یکنواخت کم‌شدت و فانکشنال بر عملکرد شناختی، کارایی تکلیف دوگانه و کیفیت زندگی مردان سالمند ۶۰ تا ۷۵ سال.

کارآزمایی بالینی تصادفی‑شده، یک‑سویه کور (ارزیابان پیامد)، موازی با سه گروه، پیش‑آزمون و پس‑آزمون، حجم نمونه ۴۵ نفر، تصادفی‌سازی ساده با قرعه‌کشی، فاز مصداق ندارد.

دانشگاه تربیت مدرس. پس از غربالگری و رضایت‌نامه، تصادفی‌سازی و مداخله ۸ هفته در سالن استاندارد زیر نظر مربی و پزشک. ارزیابی‌ها توسط ارزیابان کور در پیش‑آزمون و پس‑آزمون انجام می‌شود.

ورود: مردان ۶۰ تا ۷۵ سال؛ توانایی راه‌رفتن مستقل؛ نداشتن بیماری قلبی‑عروقی، عصبی یا عضلانی شدید؛ دیابت کنترل‌نشده؛ فشار خون کنترل‌شده؛ عدم سابقه سکته یا تشنج در یک سال گذشته؛ عدم ورزش منظم در سه ماه گذشته؛ امضای رضایت‌نامه؛ پاسخ منفی به پار‑کیو؛ برداشتن کمتر از ۴ گام در آزمون چرخش. عدم ورود: سابقه جراحی ستون فقرات یا مفاصل در ۱۲ ماه گذشته؛ زخم باز پا؛ پلانتار فاسییت؛ دفورمیتی پا؛ بیماری روانی جدی؛ مشکلات شدید بینایی یا شنوایی؛ بیماری‌های قلبی‑تنفسی محدودکننده.

گروه اول: ۸ هفته، سه جلسه ۴۵ دقیقه‌ای، تمرین هوازی کم‌شدت (پیاده‌روی، دوچرخه ثابت، پله‌نوردی) با شدت ۴۰ تا ۶۵ درصد ضربان قلب بیشینه. گروه دوم: ۸ هفته، سه جلسه ۴۵ دقیقه‌ای، تمرینات فانکشنال (تعادل، قدرت، هماهنگی، فعالیت‌های روزمره). گروه سوم: کنترل بدون تمرین.

عملکرد شناختی MMSE, Digit Span, Stroop, CVLT, WCST)؛ کارایی تکلیف دوگانه (سرعت راه‌رفتن دوگانه و دقت پرتاب دوگانه)؛ کیفیت زندگی (SF‑36).

پس از غربالگری اولیه و تأیید واجد شرایط بودن شرکت‌کنندگان، اسامی افراد واجد شرایط بر روی برگه‌های جداگانه نوشته می‌شود. سپس از طریق روش قرعه‌کشی، هر شرکت‌کننده به صورت تصادفی در یکی از سه گروه (تمرینات یکنواخت کم‌شدت، تمرینات فانکشنال و گروه کنترل) تخصیص داده می‌شود. روش تصادفی‌سازی: تصادفی‌سازی ساده (Simple Randomization) واحد تصادفی‌سازی: فردی (Individual) لایه‌های تصادفی‌سازی: ندارد (عدم استفاده از تصادفی‌سازی لایه‌ای) ابزار تصادفی‌سازی: قرعه‌کشی (با استفاده از برگه‌های جداگانه) نحوه ساخت توالی تصادفی: با استفاده از روش قرعه‌کشی و بدون استفاده از نرم‌افزار یا جدول اعداد تصادفی پنهان‌سازی تخصیص (Allocation Concealment): از آنجایی که تخصیص از طریق قرعه‌کشی انجام می‌شود و برگه‌ها قبل از انتخاب توسط فردی مستقل تهیه و در ظرف دربسته قرار داده می‌شوند، امکان پیش‌بینی تخصیص برای پژوهشگر و شرکت‌کنندگان وجود ندارد و پنهان‌سازی تخصیص رعایت می‌شود.

در این مطالعه، به دلیل ماهیت مداخله تمرینی (ورزشی)، کورسازی کامل برای تمامی گروه‌ها امکان‌پذیر نیست. با این حال، برای کاهش سوگیری در ارزیابی پیامدها، ارزیابان پیامد که مسئول اجرای آزمون‌های شناختی، تکلیف دوگانه و کیفیت زندگی هستند، نسبت به تخصیص گروهی شرکت‌کنندگان کور نگه داشته می‌شوند. توضیح کامل به تفکیک نقش‌ها: شرکت‌کنندگان: کور نیستند. شرکت‌کنندگان از نوع تمرینی که انجام می‌دهند (یکنواخت کم‌شدت، فانکشنال یا کنترل) آگاه هستند. محقق اصلی و مجریان تمرین (مربیان ورزشی): کور نیستند. محقق و مربیان ورزشی که مسئول اجرای جلسات تمرینی هستند، از نوع مداخله‌ای که هر گروه دریافت می‌کند آگاه هستند. پرسنل (پزشک مرکز): کور نیست. پزشک مرکز که بر سلامت شرکت‌کنندگان نظارت دارد و معاینات اولیه را انجام می‌دهد، از نوع مداخله آگاه است. همچنین نظارت پزشکی برای ایمنی شرکت‌کنندگان ضروری است. ارزیابان پیامد: کور هستند. افرادی که آزمون‌های شناختی (MMSE، Digit Span، Stroop، CVLT، WCST)، تکلیف دوگانه و پرسشنامه کیفیت زندگی (SF-36) را اجرا و نمره‌گذاری می‌کنند، از تخصیص گروهی شرکت‌کنندگان بی‌اطلاع خواهند بود. این افراد در فرآیند اجرای تمرینات دخیل نیستند و فقط در زمان ارزیابی‌های پیش‌آزمون و پس‌آزمون با شرکت‌کنندگان در ارتباط هستند. آنالیز کننده داده: کور نیست. فردی که داده‌ها را آنالیز می‌کند، از تخصیص گروه‌ها مطلع است. کمیته ایمنی و نظارت بر داده‌ها: در این مطالعه وجود ندارد. نحوه اعمال کورسازی برای ارزیابان پیامد: ارزیابان پیامد از طریق کدگذاری شرکت‌کنندگان و عدم دسترسی به اطلاعات تخصیص گروهی، کور نگه داشته می‌شوند. به این صورت که پس از تخصیص تصادفی، هر شرکت‌کننده یک کد منحصربه‌فرد دریافت می‌کند و ارزیابان فقط با آن کد سروکار دارند و از اینکه هر کد متعلق به کدام گروه است، بی‌اطلاع هستند.

دیکشنری داده‌ها و نظام کدگذاری متغیرها: شامل نام متغیرها، نوع داده، محدوده مقادیر، روش اندازه‌گیری، و تعاریف عملیاتی تمامی متغیرهای اصلی و ثانویه مطالعه (عملکرد شناختی، تکلیف دوگانه و کیفیت زندگی).

شش ماه پس از انتشار نتایج مطالعه

محققین شاغل در مؤسسات دانشگاهی و علمی معتبر که دارای پروپوزال تحقیقاتی مصوب از کمیته اخلاق دانشگاه خود باشند.

داده‌ها صرفاً برای اهداف تحقیقاتی و آنالیزهای ثانویه مرتبط با حوزه سالمندی و فیزیولوژی ورزش قابل استفاده هستند. استفاده تجاری از داده‌ها مجاز نیست. کلیه استفاده‌کنندگان باید به الزامات اخلاقی و حفظ محرمانگی اطلاعات پایبند بوده و نتایج حاصل از آنالیزهای خود را به نویسندگان اصلی گزارش دهند.

برای دریافت داده‌ها، لطفاً با نویسنده مسئول مطالعه، آقای جعفر جمیل عبدالکاظم، از طریق ایمیل jameel.jaafar@modares.ac.ir مکاتبه فرمایید. همچنین امکان ارسال درخواست از طریق دفتر گروه علوم ورزشی دانشگاه تربیت مدرس نیز وجود دارد.

پس از ارسال درخواست از طریق ایمیل، درخواست توسط نویسنده مسئول بررسی شده و پس از تأیید کمیته اخلاق دانشگاه، درخواست به تیم تحقیقاتی ارجاع داده می‌شود. در صورت تأیید نهایی، داده‌های غیرقابل شناسایی ظرف مدت دو تا چهار هفته از طریق ایمیل یا سامانه اشتراک‌گذاری امن در اختیار متقاضی قرار خواهد گرفت.

داده‌ها صرفاً برای استفاده‌های غیرتجاری و با رعایت کامل اصول اخلاقی و محرمانگی اطلاعات شرکت‌کنندگان ارائه خواهند شد.