اثر کشش PNF بر دامنه حرکتی اکستنشن زانو و کینماتیک بایک فیتینگ در دوچرخه‌سواران کوهستان کراس‌کانتری مرد بزرگسال دارای سفتی همسترینگ: یک کارآزمایی تصادفی کنترل‌شده

تعیین اثر شش هفته برنامه کشش تسهیل عصبی-عضلانی حس عمقی (PNF) بر دامنه حرکتی اکستنشن زانو، شدت درد ناحیه خلفی ران، کینماتیک رکاب‌زنی اندام تحتانی و تنه در ارزیابی بایک فیتینگ، و کارایی رکاب‌زنی در دوچرخه‌سواران کوهستان کراس‌کانتری مرد بزرگسال دارای کوتاهی همسترینگ.

کارآزمایی بالینی دارای گروه کنترل، با گروه‌های موازی، تصادفی‌شده، با کورسازی ارزیاب پیامد و تحلیل‌گر داده، ۴۰ دوچرخه‌سوار کوهستان (۲۰ نفر در هر گروه). تصادفی‌سازی با بلوک‌های ۴تایی و توالی تصادفی تولیدشده با Randomizer.org

این مطالعه در باشگاه‌های دوچرخه‌سواری تبریز روی ۴۰ دوچرخه‌سوار کوهستان کراس‌کانتری دارای کوتاهی همسترینگ انجام می‌شود. آزمودنی‌ها به‌طور تصادفی به دو گروه آزمایشی و کنترل تقسیم می‌شوند. دامنه حرکتی زانو، درد پشت ران، کینماتیک رکاب‌زنی با بایک فیتینگ، کارایی رکاب‌زنی و قدرت اسکات پا پس از مداخله ارزیابی می‌شوند.

شرایط ورود: دوچرخه‌سواران کوهستان کراس‌کانتری مرد ۱۸ تا ۳۵ ساله در سطح باشگاهی، با دست‌کم دو سال سابقه تمرین منظم، دارای سفتی همسترینگ (ناتوانی در رسیدن به کمتر از ۱۵ درجه فلکشن زانو در آزمون AKE) و درد خفیف تا متوسط پشت ران (VAS بین ۳ تا ۷). شرایط عدم ورود: کشیدگی همسترینگ در شش ماه گذشته، شکستگی یا جراحی اندام تحتانی در یک سال گذشته، بیماری‌های ستون فقرات، درد پشت ران با منشأ غیرعضلانی یا عصبی (تست Slump مثبت)، کانترکچر زانو، و بیماری قلبی-عروقی یا متابولیک مانع ورزش.

گروه مداخله:کشش PNF با تکنیک نگه‌داشتن-رهاسازی به مدت شش هفته برای عضلات همسترینگ گروه کنترل: هیچ مداخله‌ای دریافت نمی‌کند

دامنه حرکتی اکستنشن فعال زانو؛ شدت درد ناحیه خلفی ران؛ زاویه حداکثر اکستنشن زانو در رکاب‌زنی

آزمودنی‌ها با روش تصادفی‌سازی بلوکی، با بلوک‌های ثابت ۴تایی و نسبت تخصیص ۱:۱، به گروه کشش PNF یا گروه کنترل تخصیص می‌یابند. در هر بلوک، دو نفر در گروه PNF و دو نفر در گروه کنترل قرار می‌گیرند تا تعداد آزمودنی‌های دو گروه در طول ورود به مطالعه متعادل بماند و در پایان به ۲۰ نفر در هر گروه برسد. واحد تصادفی‌سازی فردی است و از لایه‌بندی استفاده نمی‌شود، زیرا همه آزمودنی‌ها مرد و از یک رشته و سطح ورزشی هستند. پیش از شروع ورود آزمودنی‌ها، فردی خارج از تیم پژوهش که در ارزیابی و مداخله نقشی ندارد، با نرم‌افزار آنلاین (Randomizer.org) یک توالی تصادفی برای ۴۰ آزمودنی، شامل ده بلوک ۴تایی، تولید می‌کند. گروه تخصیص هر شماره روی کارتی جداگانه نوشته می‌شود و در پاکتی مات، مهروموم‌شده و شماره‌گذاری‌شده از ۱ تا ۴۰ قرار می‌گیرد. برای پنهان‌سازی تخصیص، پاکت‌ها نزد همان فرد خارج از تیم پژوهش نگهداری می‌شوند. پس از تأیید واجد شرایط بودن هر آزمودنی، امضای رضایت‌نامه و تکمیل پیش‌آزمون، پاکت بعدی به ترتیب شماره باز می‌شود و گروه او مشخص می‌شود. به این ترتیب، پژوهشگرانی که آزمودنی‌ها را وارد مطالعه می‌کنند و پیش‌آزمون را انجام می‌دهند، تا پایان پیش‌آزمون از گروه تخصیص آزمودنی‌ها آگاه نیستند.

مجموعه داده فردی ناشناس‌شده کارآزمایی کشش PNF و کینماتیک رکاب‌زنی شامل همه متغیرهای پیامد اولیه و ثانویه ثبت‌شده در سطح فردی در پیش‌آزمون و پس‌آزمون خواهد بود. این متغیرها عبارت‌اند از دامنه حرکتی اکستنشن فعال زانو، شدت درد ناحیه خلفی ران، زوایای کینماتیکی رکاب‌زنی (زاویه حداکثر اکستنشن و حداکثر فلکشن زانو، زاویه ران در بالا و پایین سیکل، زاویه تنه، زاویه پا و مچ پا، تیلت زانو و پهنا و طول مسیر حرکت زانو)، میانگین ضربان قلب در رکاب‌زنی با شدت ثابت، و یک تکرار بیشینه برآوردشده در اسکات تک‌پا. همچنین متغیرهای جمعیت‌شناختی پایه شامل سن، قد، وزن، شاخص توده بدنی، طول پا و سابقه تمرین، و متغیرهای کنترل شرایط آزمون شامل میانگین توان و کادنس در آن گنجانده می‌شود. تحلیل همبستگی بین تغییرات زاویه زانو و تغییرات ضربان قلب نیز به‌عنوان یک تحلیل اکتشافی در این مجموعه‌داده لحاظ خواهد شد، اما با برچسب صریح مشخص می‌شود. همه شناسه‌های مستقیم و غیرمستقیم شرکت‌کنندگان، از جمله فایل‌های ویدئویی، پیش از انتشار حذف خواهند شد. علاوه بر مجموعه داده، نسخه کامل پروتکل مطالعه منتشر خواهد شد. این پروتکل شامل معیارهای ورود و عدم ورود، شرح دقیق مداخله و پروتکل کشش، روش تصادفی‌سازی و پنهان‌سازی تخصیص، روش کورسازی ارزیاب و برنامه از‌پیش‌تعیین‌شده اندازه‌گیری پیامدهاست. طرح تحلیل آماری نیز منتشر خواهد شد که مشخصات کامل مدل‌های آماری از‌پیش‌تعیین‌شده را در بر دارد: تحلیل کوواریانس با نمره پیش‌آزمون به‌عنوان کوواریت، تحلیل کوواریانس ناپارامتریک Quade در صورت نرمال نبودن باقیمانده‌ها، آزمون Wilcoxon برای تغییرات درون‌گروهی، و ضریب همبستگی Pearson یا Spearman. این طرح همچنین روش بررسی پیش‌فرض‌ها با آزمون‌های Shapiro-Wilk و Levene و همگنی شیب رگرسیون، گزارش اندازه اثر با مجذور اتای سهمی، رویکرد تحلیل per-protocol و روش بررسی سوگیری ریزش نمونه را مشخص می‌کند. فایل کامل Syntax نرم‌افزار SPSS برای بازتولید همه تحلیل‌های اولیه، ثانویه و اکتشافی گزارش‌شده در مقاله، و نسخه خالی و بدون اطلاعات هویتی فرم رضایت آگاهانه مورد استفاده در این مطالعه (فقط قالب فرم، نه فرم‌های تکمیل‌شده شرکت‌کنندگان) نیز در دسترس قرار خواهد گرفت.

دورهٔ دسترسی به داده‌های ناشناس، اسکریپت‌های تحلیل، و مواد تکمیلی، بلافاصله پس از پذیرش نهایی مقاله برای انتشار آغاز خواهد شد. این داده‌ها از طریق شناسهٔ دیجیتال (DOI) که در مقالهٔ منتشرشده درج خواهد شد، در مخزن عمومی Zenodo قابل دسترسی خواهند بود و این دسترسی به مدت حداقل ۱۰ سال از تاریخ انتشار ادامه خواهد یافت. در طول فرایند داوری (پیش از پذیرش نهایی)، مواد از طریق نویسندهٔ مسئول و با درخواست معقول در دسترس قرار خواهند گرفت.

داده‌ها و مستندات این مطالعه، از آنجا که به‌صورت عمومی و بدون محدودیت در مخزن Zenodo بارگذاری خواهند شد، برای هر پژوهشگری (اعم از شاغل در مؤسسات دانشگاهی، مراکز پژوهشی، یا صنعت) که هدف استفاده از آن‌ها پژوهش علمی مشروع، بازتولید یافته‌ها، یا انجام متاآنالیز باشد، بدون نیاز به کسب مجوز اختصاصی از نویسندگان قابل دسترسی خواهد بود. تنها الزام، استناد مناسب به منبع اصلی داده‌ها (مقالهٔ منتشرشده و DOI مخزن) خواهد بود.

علاوه بر معیارهای ذکرشده دربارهٔ افراد مجاز به درخواست دسترسی، شرایط زیر برای استفاده از داده‌ها و مستندات این مطالعه اعمال خواهد شد: ۱. هدف استفاده: داده‌ها صرفاً برای اهداف پژوهشی و غیرتجاری قابل استفاده خواهند بود؛ هرگونه استفادهٔ تجاری مستلزم کسب مجوز کتبی جداگانه از نویسندهٔ مسئول است. ۲. نوع تحلیل مجاز: هیچ محدودیتی از نظر نوع تحلیل آماری یا روش‌شناسی پژوهشی بر روی داده‌های تحویل‌شده اعمال نخواهد شد؛ پژوهشگران می‌توانند از هر روش تحلیلی مناسب برای اهداف پژوهش خود استفاده کنند. ۳. فرآیند درخواست: متقاضیان باید درخواست کتبی خود را شامل عنوان پروژه، اهداف تحقیق، روش‌شناسی پیشنهادی، و تعهد کتبی به رعایت اصول اخلاقی پژوهش، به نویسندهٔ مسئول ارسال نمایند. ۴. مکانیسم تحویل داده: پس از تأیید درخواست، داده‌ها از طریق مخزن عمومی Zenodo (با استفاده از DOI اختصاصی) یا ارسال مستقیم فایل‌ها در اختیار متقاضی قرار خواهند گرفت. ۵. الزام استناد: پژوهشگران متعهد خواهند شد که در هرگونه انتشار حاصل از استفادهٔ ثانویهٔ داده‌ها، منبع را با ذکر DOI و ارجاع به مقالهٔ اصلی به‌درستی استناد کنند. ۶. حفاظت از حریم شرکت‌کنندگان: متقاضیان متعهد خواهند شد که از داده‌ها صرفاً برای اهداف مشخص‌شده در درخواست خود استفاده کرده و از هرگونه تلاش برای شناسایی مجدد شرکت‌کنندگان (re-identification) خودداری نمایند.

اولویت اول (دسترسی عمومی و مستقیم): تمامی داده‌های ناشناس، اسکریپت‌های تحلیل، و مواد تکمیلی در مخزن عمومی Zenodo بارگذاری خواهند شد و از طریق شناسهٔ دیجیتال (DOI) که در مقالهٔ منتشرشده درج می‌شود، در دسترس خواهند بود. متقاضیان می‌توانند با مراجعه به لینک DOI موجود در مقاله، داده‌ها را به‌صورت رایگان و بدون نیاز به تماس مستقیم دانلود نمایند. اولویت دوم (درخواست به نویسندهٔ مسئول): در صورت نیاز به اطلاعات تکمیلی یا مستنداتی که در مخزن عمومی بارگذاری نشده باشند (مانند فرم رضایت آگاهانه)، متقاضیان می‌توانند درخواست کتبی خود، شامل عنوان پروژه، اهداف تحقیق، روش‌شناسی پیشنهادی، و تعهد کتبی به رعایت اصول اخلاقی پژوهش را به نویسندهٔ مسئول ارسال نمایند. اطلاعات تماس نویسندهٔ مسئول: نام: سینا نجف پور سازمان: گروه آسیب‌شناسی و بیومکانیک ورزشی، دانشکدهٔ علوم ورزشی، دانشگاه بوعلی-سینا، همدان نشانی پستی: 38695-65178 پست الکترونیک: sina.student15@gmail.com شماره تماس: 09146301771

متقاضیان ابتدا باید از طریق شناسه دیجیتال (DOI) درج‌شده در مقاله، به مخزن عمومی Zenodo مراجعه کرده و داده‌ها را به‌صورت مستقیم و رایگان دریافت نمایند که کمتر از ۵ دقیقه زمان می‌برد. در صورت عدم دسترسی به مخزن، متقاضی باید درخواست کتبی خود را شامل عنوان پروژه، اهداف پژوهش، روش‌شناسی پیشنهادی و تعهد به رعایت اصول اخلاقی از طریق پست الکترونیک به نویسندهٔ مسئول ارسال نماید. درخواست در مدت ۳ تا ۷ روز کاری بررسی شده و در صورت تأیید، داده‌ها ظرف ۱ تا ۳ روز کاری از طریق لینک دسترسی، پست الکترونیک یا سامانه‌های اشتراک‌گذاری امن در اختیار متقاضی قرار خواهند گرفت. مجموع زمان مورد نیاز در صورت عدم دسترسی به مخزن عمومی، حدود ۱ تا ۲ هفته خواهد بود.