تعیین تأثیر آموزش مبتنی بر حمایت همتایان بر خودمدیریتی و سواد سلامت الکترونیک بیماران تحت همودیالیز.
طراحی
کارآزمایی بالینی دارای گروه کنترل، با گروه های موازی ، تصادفی شده
نحوه و محل انجام مطالعه
بیماران همودیالیزی واجد شرایط در بیمارستان امام حسین (ع) دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی پس از کسب رضایت آگاهانه وارد مطالعه شده و بهصورت تصادفی به دو گروه مداخله و کنترل تخصیص خواهند یافت. گروه مداخله آموزش مبتنی بر حمایت همتایان و گروه کنترل مراقبت معمول را دریافت میکنند. تحلیلگر دادهها از تخصیص گروهی شرکتکنندگان بیاطلاع خواهد بود.
شرکت کنندگان/شرایط ورود و عدم ورود
معیارهای ورود: بیش از 6 ماه از شروع همودیالیز آنها گذشته باشد، سن بالاتر از 18 سال، حداقل 3 بار در هفته و هر بار به مدت حداقل 3 ساعت همودیالیز شوند، ساکن شهرستان تهران باشند، مبتلابه بيماري هاي روانشناختي شناخته شده نباشند، مشکل تکلم و شنوايي نداشته باشند، به گوشی هوشمند دسترسی داشته باشند، غیر از آموزش های روتین آموزش دیگری درباره همودیالیز دریافت نکرده باشند.
گروههای مداخله
گروه مداخله: شرکتکنندگان این گروه علاوه بر مراقبت معمول، آموزش مبتنی بر حمایت همتایان را دریافت خواهند کرد. این مداخله شامل آموزش همتایان طی 4 جلسه 90 دقیقهای و سپس آموزش و حمایت بیماران توسط همتایان آموزشدیده طی 4 هفته از طریق جلسات چهرهبهچهره، بحث گروهی و محتوای چندرسانهای خواهد بود. محتوای آموزش شامل مدیریت همودیالیز، رژیم غذایی و محدودیت مایعات، مراقبت از دسترسی عروقی، پایبندی دارویی و راهکارهای خودمدیریتی خواهد بود.
گروه کنترل: شرکتکنندگان این گروه مراقبت و آموزشهای معمول مرکز همودیالیز شامل توصیههای روتین مرتبط با رژیم غذایی، محدودیت مایعات، داروها و مراقبت از دسترسی عروقی را دریافت خواهند کرد.
متغیرهای پیامد اصلی
خود مدیریتی، سواد سلامت
اطلاعات عمومی
علت بروز رسانی
نام اختصاری
اطلاعات ثبت در مرکز
شماره ثبت کارآزمایی در مرکز:IRCT20260721070283N1
تاریخ تایید ثبت در مرکز:2026-08-20, ۱۴۰۵/۰۵/۲۹
زمانبندی ثبت:registered_while_recruiting
آخرین بروز رسانی:2026-08-20, ۱۴۰۵/۰۵/۲۹
تعداد بروز رسانیها:0
تاریخ تایید ثبت در مرکز
2026-08-20, ۱۴۰۵/۰۵/۲۹
اطلاعات تماس ثبت کننده
نام
فاطمه استبصاری
نام سازمان / نهاد
کشور
جمهوری اسلامی ایران
تلفن
+98 21 8865 5366
آدرس ایمیل
fa.estebsari@sbmu.ac.ir
وضعیت بیمار گیری
در حال بیمار گیری
منبع مالی
تاریخ شروع بیمار گیری مورد انتظار
2026-08-01, ۱۴۰۵/۰۵/۱۰
تاریخ پایان بیمار گیری مورد انتظار
2027-01-30, ۱۴۰۵/۱۱/۱۰
تاریخ شروع بیمارگیری تحقق یافته
خالی
تاریخ پایان بیمارگیری تحقق یافته
خالی
تاریخ خاتمه کارآزمایی
خالی
عنوان علمی کارآزمایی
تاثیر آموزش مبتنی بر حمایت همتایان بر خودمدیریتی و سواد سلامت الکترونیک بیماران همودیالیز: یک کارآزمایی بالینی تصادفی شده
عنوان عمومی کارآزمایی
آموزش مبتنی بر حمایت همتایان در بیماران همودیالیز
هدف اصلی مطالعه
آموزشی/مشاورهای
شرایط عمده ورود و عدم ورود به مطالعه
شرایط عمده ورود به مطالعه قبل از تصادفی سازی:
بیش از 6 ماه از شروع همودیالیز آنها گذشته باشد
سن بالاتر از 18 سال داشته باشند
حداقل 3 بار در هفته و هر بار به مدت حداقل 3 ساعت همودیالیز شوند
ساکن شهر تهران باشند
مبتلابه بيماري هاي روانشناختي شناخته شده نباشند
مشکل تکلم و شنوايي نداشته باشند
به گوشی هوشمند دسترسی داشته باشند
غیر از آموزش های روتین آموزش دیگری درباره همودیالیز دریافت نکرده باشند
شرایط عمده عدم ورود به مطالعه قبل از تصادفی سازی:
سن
از سن 18 ساله
جنسیت
هر دو
فاز مطالعه
مصداق ندارد
گروههای کور شده در مطالعه
اطلاعات موجود نیست
حجم نمونه کل
حجم نمونه پیشبینی شده:
70
تصادفی سازی (نظر محقق)
اختصاص تصادفی به گروههای مداخله و کنترل
توصیف نحوه تصادفی سازی
پس از احراز معیارهای ورود، اخذ رضایت آگاهانه و تکمیل ارزیابی اولیه، شرکتکنندگان بهصورت تصادفی و با نسبت تخصیص 1:1 به دو گروه مداخله و کنترل اختصاص خواهند یافت. تصادفیسازی به روش بلوکهای تصادفی با اندازه متغیر (4 و 6 نفره) انجام خواهد شد. توالی تصادفی توسط یک آمارگر مستقل که در اجرای مطالعه نقشی ندارد، با استفاده از نرمافزار R تولید میشود. واحد تصادفیسازی، فرد (بیمار) است. بهمنظور پنهانسازی تخصیص (Allocation Concealment) ، توالی تصادفی در پاکتهای مات، غیرقابلنفوذ، شمارهگذاریشده و مهر و مومشده قرار خواهد گرفت. پس از ورود هر شرکتکننده واجد شرایط به مطالعه و تکمیل ارزیابی پایه، پاکت مربوطه بهترتیب شماره توسط پژوهشگر باز شده و شرکتکننده بر اساس توالی از پیش تعیینشده به یکی از دو گروه مداخله یا کنترل تخصیص خواهد یافت.
کور سازی (به نظر محقق)
کور نشده است
توصیف نحوه کور سازی
دارو نما
ندارد
اختصاص به گروههای مطالعه
موازی
سایر مشخصات طراحی مطالعه
کد ثبت در سایر مراکز ثبت بینالمللی
خالی
تاییدیه کمیتههای اخلاق
1
کمیته اخلاق
نام کمیته اخلاق
کمیته اخلاق در پژوهش دانشکده های داروسازی، پرستاری و مامایی- دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
آدرس خیابان
تهران ، خیابان ولی عصر، تقاطع بزرگراه آیت ا... هاشمی رفسنجانی، مقابل بیمارستان قلب شهیدرجایی، دانشکده پرستاری و مامایی
شهر
تهران
استان
تهران
کد پستی
1996835119
تاریخ تایید
2026-02-16, ۱۴۰۴/۱۱/۲۷
کد کمیته اخلاق
IR.SBMU.PHARMACY.REC.1404.258
بیماریهای (موضوعات) مورد مطالعه
1
شرح
خودمدیریتی و سواد سلامت در بیماران همودیالیزی
کد ICD-10
N18.6
توصیف کد ICD-10
End stage renal disease
متغیر پیامد اولیه
1
شرح متغیر پیامد
خود مدیریتی
مقاطع زمانی اندازهگیری
قبل از مداخله، بلافاصله پس از مداخله و 3 ماه پس از مداخله
نحوه اندازهگیری متغیر
پرسشنامه خود مدیریتی بیماران همودیالیزی (HDSMI-18)
2
شرح متغیر پیامد
سواد سلامت الکترونیک
مقاطع زمانی اندازهگیری
قبل از مداخله، بلافاصله پس از مداخله و 3 ماه پس از مداخله
نحوه اندازهگیری متغیر
پرسشنامه سواد سلامت الکترونیک (eHEALS)
متغیر پیامد ثانویه
خالی
گروههای مداخله
1
شرح مداخله
گروه مداخله: شرکتکنندگان گروه مداخله، علاوه بر مراقبتهای معمول ارائهشده در مرکز همودیالیز، یک برنامه چهار هفتهای آموزش و حمایت مبتنی بر همتا دریافت خواهند کرد. این مداخله با هدف ارتقای خودمدیریتی، افزایش آگاهی مرتبط با بیماری و همودیالیز، تقویت مهارتهای خودمراقبتی و حمایت از بیماران در مدیریت روزمره بیماری طراحی شده است.انتخاب و آموزش همتایان: در ابتدا، پنج بیمار همتا از میان بیماران مبتلا به بیماری کلیوی تحت همودیالیز انتخاب خواهند شد. معیارهای انتخاب شامل سابقه موفق در مدیریت بیماری، خودمدیریتی مطلوب، مهارتهای ارتباطی مناسب، حداقل مدرک تحصیلی دیپلم و تأیید تیم پژوهش خواهد بود. علاوه بر این، انتخاب نهایی همتایان پس از اخذ نظر و تأیید پزشک متخصص نفرولوژی، سرپرستار و پرستاران بخش همودیالیز انجام خواهد شد. این افراد بر اساس شناخت حرفهای و تجربه مستقیم خود از بیماران، مناسببودن آنان از نظر توانایی برقراری ارتباط، مسئولیتپذیری، همکاری با تیم درمان و توانایی ایفای نقش همتا را ارزیابی خواهند کرد.همتایان منتخب پیش از شروع مداخله توسط پژوهشگر طی چهار جلسه حضوری 90 دقیقهای، یک جلسه در هفته، در مجموع 6 ساعت آموزش خواهند دید. برنامه آموزشی بر اساس آخرین راهنماهای مرتبط وزارت بهداشت، راهنماهای معتبر نفرولوژی و منابع علمی مرتبط تدوین شده و محتوای آن پیش از اجرا توسط متخصص نفرولوژی بررسی و تأیید خواهد شد.محتوای آموزشی همتایان در دو بخش اصلی ارائه خواهد شد:الف) آموزش تخصصی بیماری و خودمراقبتی:این بخش شامل آشنایی با بیماری مزمن کلیه و فرایند همودیالیز، اصول رژیم غذایی و محدودیت مصرف مایعات، مصرف صحیح و منظم داروها، مراقبت از دسترسی عروقی، فعالیت بدنی متناسب با وضعیت بیمار، پیشگیری و مدیریت عوارض شایع مرتبط با همودیالیز، اصول خودمدیریتی، پایبندی به درمان و اهمیت پیگیری منظم مراقبتها خواهد بود.ب) آموزش مهارتهای نقش همتا:این بخش شامل اصول حمایت همتا، نقش و مسئولیتهای فرد همتا، مهارتهای ارتباط مؤثر، گوش دادن فعال، همدلی، آموزش بیمار، هدایت بحث گروهی، پاسخگویی به سؤالات بیماران در حیطه صلاحیت همتا، ایجاد انگیزه برای خودمراقبتی، حل مسئله، حفظ محرمانگی اطلاعات بیماران، نحوه ارجاع سؤالات و مشکلات خارج از حیطه صلاحیت همتا به تیم درمان، و معرفی منابع معتبر اطلاعات سلامت و اصول استفاده صحیح از منابع الکترونیک سلامت برای ارتقای سواد سلامت الکترونیک خواهد بود.آموزش همتایان با استفاده از روشهای آموزشی متنوع شامل سخنرانی کوتاه، بحث گروهی، پرسش و پاسخ، ایفای نقش (role-playing)، نمایش فیلم، پادکست و سایر محتوای چندرسانهای ارائه خواهد شد. استفاده از ایفای نقش و بحث گروهی با هدف تمرین مهارتهای ارتباطی، گوش دادن فعال، همدلی، آموزش بیمار و مدیریت موقعیتهای احتمالی در تعامل با بیماران انجام خواهد شد.بهمنظور تقویت یادگیری و فراهمکردن امکان مرور مستمر مطالب، محتوای آموزشی ارائهشده در جلسات حضوری، شامل فایلهای آموزشی، خلاصه مطالب و محتوای چندرسانهای، از طریق یک کانال اختصاصی در پیامرسان «بله» نیز در اختیار همتایان قرار خواهد گرفت. این کانال برای مرور مطالب آموزشی، اطلاعرسانی درباره برنامه مداخله، یادآوری مطالب و ارائه محتوای تکمیلی مورد استفاده قرار خواهد گرفت.ارائه مداخله توسط همتایان: پس از تکمیل دوره آموزش همتایان، هر همتا مسئول ارائه آموزش و حمایت از هفت بیمار خواهد بود و این حمایت به مدت چهار هفته ادامه خواهد داشت. مداخله بهصورت مرحلهبهمرحله و بر اساس محتوای آموزشی از پیش تعیینشده ارائه خواهد شد و مطالب در طول چهار هفته بهصورت تدریجی و متناسب با توالی برنامه آموزشی در اختیار بیماران قرار خواهد گرفت. محتوای آموزشی در چهار مرحله متوالی ارائه خواهد شد و در هر هفته، یکی از بخشهای اصلی برنامه آموزشی متناسب با ترتیب تعیینشده در پروتکل مطالعه ارائه و مرور خواهد شد. در پایان هر مرحله، فرصت لازم برای پرسش و پاسخ، رفع ابهامات و مرور مطالب قبلی فراهم خواهد شد.حمایت همتایان بهصورت حضوری و در جریان جلسات همودیالیز آغاز شده و در فاصله بین جلسات همودیالیز از طریق کانال اختصاصی در پیامرسان «بله» ادامه خواهد یافت. جلسات آموزش و حمایت حضوری در طول جلسات همودیالیز بیماران و متناسب با برنامه جلسات دیالیز آنان انجام خواهد شد. در هر جلسه، زمان مشخصی به ارائه محتوای آموزشی و پاسخگویی به سؤالات بیماران اختصاص خواهد یافت. در جلسات حضوری، همتایان محتوای آموزشی مربوط به هر مرحله را ارائه کرده و بیماران را در شناسایی و حل مسائل مرتبط با خودمراقبتی و خودمدیریتی بیماری حمایت خواهند کرد. این تعاملات از طریق گفتوگوی فردی، پرسش و پاسخ و بحث گروهی و متناسب با نیاز بیماران انجام خواهد شد.محتوای آموزشی ارائهشده شامل بیماری مزمن کلیه و همودیالیز، خودمراقبتی، رژیم غذایی و محدودیت مصرف مایعات، مصرف صحیح داروها، مراقبت از دسترسی عروقی، فعالیت بدنی، پیشگیری و مدیریت عوارض شایع، پایبندی به درمان و سایر موضوعات مرتبط با خودمدیریتی خواهد بود. محتوای هر مرحله، شامل مطالب آموزشی، فایلهای چندرسانهای، خلاصه مطالب و یادآوریهای مرتبط، از طریق کانال «بله» نیز در اختیار بیماران قرار خواهد گرفت. این کانال برای تداوم آموزش و حمایت، مرور مطالب و پاسخگویی به سؤالات مرتبط با محتوای آموزشی مورد استفاده قرار خواهد گرفت.همتایان با استفاده از مهارتهای گوش دادن فعال، همدلی، ایجاد انگیزه و حل مسئله، بیماران را به مشارکت فعال در مراقبت از خود و پایبندی به توصیههای مرتبط با مدیریت بیماری تشویق خواهند کرد. حمایت عاطفی و اطلاعاتی نیز در چارچوب آموزشهای دریافتشده و در حدود نقش تعریفشده برای همتا ارائه خواهد شد.در صورتی که بیمار سؤالی مطرح کند یا با مشکلی مواجه شود که خارج از حیطه دانش و صلاحیت همتا باشد، همتا از ارائه پاسخ یا توصیه مستقل خودداری کرده و موضوع را به تیم پژوهش/درمان ارجاع خواهد داد. همتایان مجاز به تشخیص بیماری، ارائه توصیه پزشکی مستقل، تغییر نوع یا دوز داروها یا انجام هرگونه مداخله درمانی نخواهند بود. مداخله شامل تجویز دارو یا ماده درمانی جدید و تغییر در رژیم دارویی بیماران نیز نخواهد بود و درمان دارویی بیماران مطابق مراقبت معمول و دستورات تیم درمان ادامه خواهد یافت.بهمنظور اطمینان از اجرای مداخله مطابق پروتکل، پژوهشگر در طول دوره چهار هفتهای بر نحوه ارائه آموزش، توالی محتوای آموزشی، کیفیت تعامل همتایان با بیماران و رعایت حدود نقش همتا نظارت خواهد کرد. همچنین، میزان پایبندی همتایان به محتوای آموزشی و چارچوب تعیینشده برای ارائه مداخله بهصورت منظم بررسی خواهد شد و در صورت مشاهده هرگونه انحراف از پروتکل، راهنمایی لازم توسط پژوهشگر ارائه خواهد شد.
طبقه بندی
رفتاری
2
شرح مداخله
گروه کنترل: گروه کنترل شرکتکنندگان گروه کنترل در طول دوره مطالعه، مراقبتهای معمول و آموزشهای روتین ارائهشده در مرکز همودیالیز را مطابق روال معمول دریافت خواهند کرد و هیچگونه آموزش یا حمایت مبتنی بر همتا از سوی تیم پژوهش دریافت نخواهند کرد. پس از اتمام دوره مطالعه و انجام ارزیابیهای نهایی، محتوای آموزشی و مطالب مورد استفاده در برنامه آموزش و حمایت مبتنی بر همتا در اختیار شرکتکنندگان گروه کنترل نیز قرار خواهد گرفت.
طبقه بندی
رفتاری
مراکز بیمار گیری
1
مرکز بیمار گیری
نام مرکز بیمار گیری
بیمارستان امام حسین (ع)
نام کامل فرد مسوول
فاطمه استبصاری
آدرس خیابان
تهران، خیابان شهید مدنی، مرکز آموزشی پژوهشی درمانی امام حسین (ع)
آیا منبع مالی همان سازمان یا نهاد حمایت کننده مالی است؟
بلی
عنوان منبع مالی
دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
درصد تامین مالی مطالعه توسط این منبع
100
بخش عمومی یا خصوصی
عمومی
مبدا اعتبار از داخل یا خارج کشور
داخلی
طبقه بندی منابع اعتبار خارحی
خالی
کشور مبدا
طبقه بندی موسسه تامین کننده اعتبار
دانشگاهی
فرد مسوول پاسخگویی عمومی کارآزمایی
اطلاعات تماس
نام سازمان / نهاد
دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
نام کامل فرد مسوول
فاطمه استبصاری
موقعیت شغلی
دانشیار
آخرین مدرک تحصیلی
Ph.D.
سایر حوزههای کاری/تخصصها
پرستاری
آدرس خیابان
تهران ، خیابان ولی عصر، تقاطع بزرگراه آیت ا... هاشمی رفسنجانی، مقابل بیمارستان قلب شهیدرجایی، دانشکده پرستاری و مامایی
شهر
تهران
استان
تهران
کد پستی
1996835119
تلفن
+98 21 8865 5366
ایمیل
Fa.estebsari@sbmu.ac.ir
فرد مسوول پاسخگویی علمی مطالعه
اطلاعات تماس
نام سازمان / نهاد
دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
نام کامل فرد مسوول
فاطمه استبصاری
موقعیت شغلی
دانشیار
آخرین مدرک تحصیلی
Ph.D.
سایر حوزههای کاری/تخصصها
پرستاری
آدرس خیابان
تهران ، خیابان ولی عصر، تقاطع بزرگراه آیت ا... هاشمی رفسنجانی، مقابل بیمارستان قلب شهیدرجایی، دانشکده پرستاری و مامایی
شهر
تهران
استان
تهران
کد پستی
1996835119
تلفن
+98 21 8865 5366
ایمیل
Fa.estebsari@sbmu.ac.ir
فرد مسوول بهروز رسانی اطلاعات
اطلاعات تماس
نام سازمان / نهاد
دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
نام کامل فرد مسوول
فاطمه استبصاری
موقعیت شغلی
دانشیار
آخرین مدرک تحصیلی
Ph.D.
سایر حوزههای کاری/تخصصها
پرستاری
آدرس خیابان
تهران ، خیابان ولی عصر، تقاطع بزرگراه آیت ا... هاشمی رفسنجانی، مقابل بیمارستان قلب شهیدرجایی، دانشکده پرستاری و مامایی
شهر
تهران
استان
تهران
کد پستی
1996835119
تلفن
+98 21 8865 5366
ایمیل
Fa.estebsari@sbmu.ac.ir
برنامه انتشار
فایل داده شرکت کنندگان (IPD)
بله - برنامهای برای انتشار آن وجود دارد
پروتکل مطالعه
بله - برنامهای برای انتشار آن وجود دارد
نقشه آنالیز آماری
بله - برنامهای برای انتشار آن وجود دارد
فرم رضایتنامه آگاهانه
بله - برنامهای برای انتشار آن وجود دارد
گزارش مطالعه بالینی
مصداق ندارد
کدهای استفاده شده در آنالیز
مصداق ندارد
نظام دستهبندی داده (دیکشنری داده)
مصداق ندارد
عنوان و جزییات بیشتر در مورد داده/مستند
دادههای فردی بدون اطلاعات هویتی شرکتکنندگان، پروتکل مطالعه، برنامه تحلیل آماری و فرم رضایتنامه آگاهانه. پیش از اشتراکگذاری، تمامی اطلاعات هویتی شرکتکنندگان حذف خواهد شد. دادههای قابل اشتراک شامل متغیرهای دموگرافیک، دادههای مربوط به پیامدهای اصلی و ثانویه، پروتکل نهایی مطالعه، برنامه تحلیل آماری و نسخه نهایی فرم رضایتنامه آگاهانه خواهد بود.
بازه زمانی امکان دسترسی به داده/مستند
دادهها و مستندات از شش ماه پس از انتشار نتایج اصلی مطالعه در دسترس خواهند بود و حداقل به مدت پنج سال قابل درخواست خواهند بود.
کسانی که اجازه دارند به داده/مستند دسترسی پیدا کنند
پژوهشگران، اعضای هیئت علمی، دانشجویان تحصیلات تکمیلی و سایر محققان وابسته به مراکز علمی و پژوهشی که درخواست علمی موجه ارائه دهند.
به چه منظور و تحت چه شرایطی داده/مستند قابل استفاده است
دادهها و مستندات صرفاً برای اهداف پژوهشی، انجام تحلیلهای ثانویه، متاآنالیز، مرورهای نظاممند یا اعتبارسنجی نتایج مطالعه قابل استفاده خواهند بود. متقاضی باید درخواست کتبی ارائه دهد، تعهد به حفظ محرمانگی اطلاعات را بپذیرد و از دادهها فقط برای اهداف مورد تأیید استفاده کند. هرگونه تلاش برای شناسایی شرکتکنندگان یا استفاده تجاری از دادهها مجاز نخواهد بود.
برای دریافت داده/مستند به چه کسی یا کجا مراجعه شود
درخواستها باید از طریق پژوهشگر مسئول مطالعه ارسال شوند. اطلاعات تماس پژوهشگر مسئول پس از انتشار نتایج مطالعه از طریق وابستگی سازمانی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و نویسنده مسئول مقاله در دسترس خواهد بود.
یک درخواست برای داده/مستند چه فرایندی را طی میکند
متقاضی باید درخواست مکتوب خود را همراه با هدف پژوهش و طرح استفاده از دادهها برای پژوهشگر مسئول ارسال کند. درخواست توسط تیم تحقیق بررسی خواهد شد و در صورت تأیید و رعایت الزامات اخلاقی و محرمانگی، دادهها و مستندات در مدت حداکثر ۳۰ روز در اختیار متقاضی قرار خواهند گرفت.