تأثیر مکمل‌یاری سین‌بیوتیک بر شاخص‌های فیبروز کبدی، نشانگرهای التهابی و استرس اکسیداتیو، اشتها، شاخص‌های متابولیک و بیان ژن‌های PPAR-α، UCP1 و UCP2 در نوجوانان دارای اضافه‌وزن یا چاقی مبتلا به ببیماری کبد چرب مرتبط با اختلال متابولیک: مطالعه دو سوکور کنترل شده با دارونما

ارزیابی تأثیر مکمل‌یاری ۱۶ هفته‌ای سین‌بیوتیک بر پیامدهای کبدی، متابولیک، التهابی، اکسیداتیو و بیان ژن در نوجوانان مبتلا به بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال متابولیک.

کارآزمایی بالینی تصادفی، دوسوکور، کنترل‌شده با دارونما و دارای گروه‌های موازی (۱۲۶ نفر). تصادفی‌سازی (۱:۱) با استفاده از بلوک‌های چهارتایی انجام شد.

مطالعه چندمرکزی در بیمارستان‌های امام خمینی و شهید مطهری ارومیه انجام می‌شود. شرکت‌کنندگان، والدین، پژوهشگران و تحلیلگران داده کور هستند.

نوجوانان ۱۳ تا ۱۸ ساله دارای اضافه‌وزن یا چاقی با بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال متابولیک (CAP ≥ 248 dB/m). معیارهای عدم ورود شامل بیماری‌های مزمن قلبی، کلیوی یا کبدی، اختلالات غدد، و مصرف آنتی‌بیوتیک، پروبیوتیک یا پری‌بیوتیک در ۳ ماه اخیر است.

گروه مداخله روزانه یک کپسول سین‌بیوتیک (فامیلاکت ۲ پلاس؛ حاوی ۸ سویه پروبیوتیک و ۳۸.۵ میلی‌گرم فروکتوالیگوساکارید) دریافت می‌کند. گروه کنترل کپسول‌های دارونما با ظاهر مشابه دریافت می‌نمایند.

پیامد اصلی: تغییر در پارامتر تضعیف کنترل شده (CAP). پیامدهای فرعی: سفتی کبد؛ شاخص‌های متابولیک، التهابی و اکسیداتیو؛ اشتها؛ و بیان ژن‌های PPAR-α، UCP1 و UCP2.

مطالعه حاضر یک کارآزمایی بالینی تصادفی، دوسوکور، کنترل‌شده با دارونما و تک‌مرکزی است که در مرکز درمانی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی ارومیه انجام می‌شود. شرکت‌کنندگان واجد شرایط با نسبت ۱:۱ به‌صورت تصادفی در یکی از دو گروه مکمل سین‌بیوتیک یا دارونما قرار می‌گیرند. برای دستیابی به توزیع کاملاً متوازن متغیرهای مخدوش‌کننده پایه، تصادفی‌سازی به‌صورت طبقه‌بندی‌شده (Stratified Randomization) بر اساس متغیرهای جنسیت (دختر/پسر)، سن (۱۳ تا ۱۵ سال/۱۶ تا ۱۸ سال)، نمایه توده بدنی (کمتر از صدک ۹۵/برابر یا بیشتر از صدک ۹۵) و مقدار پایه پارامتر کنترل‌شده تضعیف یا CAP (کمتر از ۲۶۰ دسی‌بل بر متر/برابر یا بیشتر از ۲۶۰ دسی‌بل بر متر) در قالب ۱۶ طبقه (Strata) مستقل تعریف شده است. توالی تصادفی برای هر یک از این ۱۶ طبقه به‌صورت جداگانه با استفاده از روش تصادفی‌سازی بلوکی با اندازه بلوک ۴ در نرم‌افزار STATA نسخه 17 (با دستور blockrand و تعیین seed تصادفی مشخص) تولید می‌شود تا تخصیص در تمامی زیرگروه‌ها متعادل باقی بماند. پنهان‌سازی تخصیص (Allocation Concealment) با استفاده از پاکت‌های مات، دربسته و دارای شماره ترتیبی مشخص برای هر طبقه انجام خواهد شد. این پاکت‌ها و ظروف کدگذاری‌شده مکمل/دارونما توسط یک فرد مستقل (داروساز/پژوهشگر خارج از فرآیند ثبت‌نام و ارزیابی پیامدها) آماده و نگهداری شده و تنها پس از ثبت رسمی هر بیمار و به‌ترتیب گشوده خواهند شد.

این کارآزمایی دوسوکور است. شرکت‌کنندگان، والدین، پژوهشگران، پزشکان/ارائه‌دهندگان مراقبت، کارکنان دخیل در ارزیابی پیامدها و تحلیلگران داده از تخصیص گروهی آگاه نخواهند بود. کپسول‌های سین‌بیوتیک و دارونما از نظر ظاهر، رنگ، بو و طعم یکسان خواهند بود. ظروف کپسول‌ها بر اساس فهرست تخصیص توسط داروسازی که در جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها دخالت ندارد کدگذاری می‌شوند. کد تصادفی فقط پس از جمع‌آوری داده‌ها یا در صورت نیاز احتمالی به‌دلیل وقوع عارضه ناخواسته جدی شکسته خواهد شد. در صورت وقوع عارضه ناخواسته جدی، ضرورت رفع کورسازی به‌طور مشترک توسط پژوهشگر اصلی و متخصص کبد کودکان بررسی می‌شود.

شرکت‌کنندگان این مطالعه نوجوان هستند و مجموعه داده‌ها شامل اطلاعات حساس بالینی، بیوشیمیایی، تن‌سنجی و بیان ژن است. در رضایت‌نامه آگاهانه و پروتکل فعلی، مجوز یا سازوکار مشخصی برای به‌اشتراک‌گذاری داده‌های فردی شرکت‌کنندگان با پژوهشگران خارج از تیم تحقیق پیش‌بینی نشده است. بنابراین، به‌منظور حفظ محرمانگی شرکت‌کنندگان و به حداقل رساندن خطر شناسایی مجدد آنان، داده‌های فردی غیرقابل‌شناسایی به اشتراک گذاشته نخواهد شد. یافته‌های مطالعه صرفاً به‌صورت تجمیعی در مقالات و ارائه‌های علمی منتشر خواهد شد.

پروتکل مطالعه، برنامه تحلیل آماری، فرم رضایت آگاهانه، گزارش نهایی مطالعه، داده‌های غیرقابل‌شناسایی شرکت‌کنندگان، کدهای تحلیل STATA و فرهنگ داده‌های مربوط به این کارآزمایی بالینی.هیچ‌گونه اطلاعات هویتی مستقیم شرکت‌کنندگان به اشتراک گذاشته نخواهد شد.

مستندات مطالعه و داده‌های غیرقابل‌شناسایی از 6 ماه پس از انتشار نتایج اصلی مطالعه یا 12 ماه پس از اتمام مطالعه، هرکدام زودتر اتفاق بیفتد، با رعایت تأیید نهایی پژوهشگر اصلی و ضوابط مؤسسه، در دسترس قرار خواهند گرفت. این اطلاعات از زمان شروع اشتراک‌گذاری به مدت 5 سال قابل درخواست و دسترسی خواهند بود.

این مستندات و داده‌ها برای پژوهشگران واجد صلاحیت، از جمله اعضای هیئت علمی، پژوهشگران دانشگاهی، متخصصان بالینی، دانشجویان تحصیلات تکمیلی و سایر محققانی که دارای پروپوزال پژوهشی از نظر روش‌شناسی قابل قبول باشند، قابل دسترس خواهد بود. درخواست‌های پژوهشگران غیردانشگاهی نیز در صورتی که هدف علمی موجه داشته باشند و با الزامات اخلاقی و مقرراتی سازگار باشند، قابل بررسی است.

دسترسی به داده‌ها و مستندات برای اهداف علمی و اخلاقی قابل قبول، از جمله تحلیل‌های ثانویه، مطالعات اعتبارسنجی، مرورهای نظام‌مند همراه با بررسی داده‌های سطح فردی در صورت لزوم، و پژوهش‌های آموزشی یا روش‌شناختی اعطا خواهد شد. متقاضی باید خلاصه‌ای از طرح پیشنهادی شامل سؤال پژوهش، برنامه تحلیل، نوع مستندات یا داده‌های درخواستی و خروجی‌های مورد انتظار را ارائه کند. درخواست‌ها توسط پژوهشگر اصلی و تیم تحقیق از نظر ارزش علمی، حفظ محرمانگی شرکت‌کنندگان، و انطباق با رضایت‌نامه آگاهانه و الزامات کمیته اخلاق بررسی خواهند شد. داده‌های اشتراک‌گذاری‌شده باید به‌صورت غیرقابل‌شناسایی باقی بمانند، نباید برای شناسایی مجدد شرکت‌کنندگان استفاده شوند، و بدون مجوز کتبی نباید در اختیار شخص یا نهاد ثالث قرار گیرند. پیش از تحویل داده‌ها یا مستندات، ممکن است امضای توافق‌نامه انتقال داده/مستندات الزامی باشد.

متقاضیان می‌توانند درخواست خود را از طریق پست الکترونیکی برای پژوهشگر اصلی یا فرد مسئول پاسخ‌گویی مطالعه ارسال کنند. در صورت لزوم، امکان پیگیری درخواست از طریق دانشگاه یا مرکز تحقیقاتی وابسته نیز وجود دارد.

متقاضی باید درخواست خود را از طریق ایمیل همراه با نام و نام خانوادگی، وابستگی سازمانی، رزومه یا شرح مختصر تخصص، سؤال پژوهشی، برنامه تحلیل، نوع داده‌ها/مستندات درخواستی و زمان‌بندی مورد انتظار ارسال کند. درخواست توسط پژوهشگر اصلی و تیم مطالعه، و در صورت لزوم توسط مرجع ذی‌صلاح سازمانی، بررسی خواهد شد. در صورت نیاز، توضیحات تکمیلی از متقاضی درخواست می‌شود. در صورت تأیید، ممکن است پیش از تحویل فایل‌ها، امضای توافق‌نامه استفاده از داده/مستندات الزامی باشد. زمان تقریبی بررسی و پاسخ‌گویی حدود 2 تا 4 هفته است و در صورت تأیید، فایل‌ها به‌صورت الکترونیکی و از طریق روش امن در اختیار متقاضی قرار خواهند گرفت.