بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر کارآمدی هیجانی بر حافظه‌ی هیجانی، راهبردهای تنظیم هیجان، نشخوار فکری و گرایش به عود در افراد مبتلا به اختلال مصرف مواد تحت درمان نگهدارنده با متادون

تعیین اثربخشی درمان مبتنی بر کارآمدی هیجانی (EET) بر حافظه هیجانی، راهبردهای تنظیم هیجان، نشخوار فکری و گرایش به عود مصرف مواد در افراد مبتلا به اختلال مصرف مواد تحت درمان نگهدارنده با متادون (MMT).

کارآزمایی بالینی تصادفی‌شده، موازی، تک‌سوکور (کورسازی ارزیاب)، با گروه کنترل و نسبت تخصیص ۱:۱. حجم نمونه ۳۰ نفر (۱۵ نفر در هر گروه) برآورد شده است. روش تصادفی‌سازی ساده (قرعه‌کشی) و تحلیل داده‌ها بر اساس قصد درمان (ITT) با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) انجام خواهد شد.

مطالعه به صورت در کلینیک‌های درمان نگهدارنده با متادون (MMT) شهر اهواز اجرا خواهد شد. ارزیابی‌ها در دو مرحله (پیش‌آزمون و پس‌آزمون) توسط روان‌شناس ارزیابی که نسبت به تخصیص گروهی کور است، انجام می‌پذیرد.

معیارهای ورود: توانایی خواندن و نوشتن و شرکت در جلسات؛ داشتن رضایت آگاهانه؛ عدم ابتلا به بیماری‌های شدید روانی (اسکیزوفرنی، دوقطبی نوع یک، اختلالات شدید شخصیت) بر اساس مصاحبه بالینی DSM-5؛ دارا بودن ملاک‌های تشخیصی اختلال مصرف مواد بر اساس DSM-5؛ سن ۲۵ تا ۴۵ سال؛ عدم دریافت همزمان درمان روان‌شناختی؛ تحت درمان با متادون حداقل ۳ ماه گذشته. معیارهای خروج: ابتلا به اختلالات شدید روان‌شناختی در حین مداخله؛ غیبت بیش از ۲ جلسه؛ عدم تمایل به ادامه درمان؛ عود مصرف مواد (تست مورفین مثبت)

گروه مداخله: درمان مبتنی بر کارآمدی هیجانی (EET) به مدت ۸ جلسه هفتگی ۹۰ دقیقه‌ای (بر اساس پروتکل McKay & West, 2016) گروه کنترل: روان‌آموزی ساختاریافته (۸ جلسه ۹۰ دقیقه‌ای شامل آموزش‌های عمومی پیشگیری از عود، مدیریت استرس و مقابله با وسوسه) به منظور رعایت ملاحظات اخلاقی

حافظه هیجانی (EMT)؛ راهبردهای تنظیم هیجان (ERQ)؛ نشخوار فکری (RRS)؛ گرایش به عود (RPS)

روش تصادفی‌سازی از نوع ساده (قرعه‌کشی) می‌باشد. اسامی تمام شرکت‌کنندگان واجد شرایط و داوطلب بر روی کاغذهای یکسان و جداگانه نوشته می‌شود. یک فرد خارج از تحقیق که هیچ نقشی در روند پذیرش و ارزیابی بیماران ندارد، به صورت تصادفی اسامی را از داخل یک ظرف خارج می‌کند

در این مطالعه از روش کورسازی تک‌سوکور (Single-blind) از نوع کورسازی ارزیاب استفاده می‌شود. شرکت‌کنندگان و درمانگر نمی‌توانند نسبت به نوع مداخله کور شوند، زیرا ماهیت روان‌درمانی گروهی و آموزش مهارت‌ها، امکان پنهان‌سازی نوع درمان را از این دو گروه نمی‌دهد. با این حال، ارزیاب مسئول جمع‌آوری داده‌ها (که روان‌شناس بالینی است) نسبت به تخصیص گروهی شرکت‌کنندگان (مداخله یا کنترل) کاملاً کور می‌باشد. ارزیاب در فرآیند درمان هیچ نقشی نداشته و قبل از انجام پس‌آزمون، از نوع مداخله دریافتی هر شرکت‌کننده آگاه نیست. همچنین تحلیلگر داده‌های آماری نیز نسبت به تخصیص گروهی کور خواهد بود و داده‌ها با کدهای عددی (بدون ذکر نام گروه) در اختیار وی قرار می‌گیرد. بدین ترتیب، سوگیری در سنجش پیامدها و تحلیل نتایج به حداقل می‌رسد.

De-identified individual participant data (without names, using numeric codes) including: pre-test and post-test scores for emotional memory (Emotional Memory Task), emotion regulation strategies (Emotion Regulation Questionnaire), rumination (Ruminative Responses Scale), and relapse tendency (Relapse Prediction Scale), along with demographic information (age, gender, marital status, education, duration of substance use, duration of methadone treatment). A data dictionary and study protocol will also be provided.

شش ماه پس از انتشار نتایج اصلی مطالعه (پس از پذیرش و چاپ مقاله) شروع می‌شود و به مدت ۵ سال ادامه خواهد داشت.

پژوهشگرانی که در مؤسسات دانشگاهی یا تحقیقاتی معتبر فعالیت می‌کنند (دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی، بیمارستان‌های آموزشی). درخواست از صنعت (شرکت‌های خصوصی) با بررسی موردی و در صورت تطابق اهداف با اخلاق پژوهشی امکان‌پذیر است.

داده‌ها صرفاً برای اهداف تحقیقاتی قانونی و اخلاقی مانند فراتحلیل، بازتحلیل مستقل، تکرارپذیری نتایج یا انجام مطالعات ثانویه مرتبط با اختلال مصرف مواد، تنظیم هیجان و درمان‌های مبتنی بر کارآمدی هیجانی قابل استفاده است. استفاده تجاری یا بازشناسایی شرکت‌کنندگان به هر نحو ممنوع است. درخواست‌ها باید شامل پروپوزال علمی و تأیید کمیته اخلاق مؤسسه متقاضی باشد.

نسیم رضایی (پژوهشگر مسئول / دانشجوی کارشناسی ارشد) از طریق ایمیل: Nassim.rre@gmail.com همچنین می‌توان با مجری اصلی طرح، دکتر نسرین جابرقادری، از طریق ایمیل: n_jg2004@yahoo.com تماس گرفت. آدرس پستی برای مکاتبه: کرمانشاه، بلوار شهید بهشتی، ساختمان مرکزی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، دانشکده پزشکی، گروه روان‌شناسی بالینی.

متقاضی درخواست کتبی خود را همراه با پروپوزال علمی، تأیید کمیته اخلاق مؤسسه خود و توضیح هدف استفاده به ایمیل‌های فوق ارسال می‌کند. درخواست طی ۲ هفته توسط مجری اصلی و پژوهشگر بررسی می‌شود. در صورت تأیید، متقاضی باید فرم توافقنامه استفاده از داده (که شامل تعهد به عدم بازشناسایی و عدم استفاده تجاری است) را امضا کند. پس از دریافت فرم امضا شده، لینک دانلود داده‌های غیرقابل شناسایی (در قالب فایل اکسل یا CSV) به همراه فایل راهنما حداکثر ظرف ۱ هفته برای متقاضی ارسال می‌شود. کل فرایند معمولاً کمتر از ۱ ماه طول می‌کشد.