ارزیابی بالینی تحریک هماهنگ حس ارتعاش انگشتان در علائم حرکتی و غیرحرکتی بیماری پارکینسون: یک کارآزمایی بالینی دوسوکور کنترل‌شده با دارونما

تعیین اثربخشی، ایمنی و ماندگاری تحریک هماهنگ حس ارتعاش انگشتان (vCRS) بر علائم حرکتی و غیرحرکتی بیماری پارکینسون؛ ارزیابی نمرات مقیاس بررسی یکپارچه بیماری پارکینسون انجمن اختلالات حرکتی (MDS-UPDRS)؛ بررسی نوسانات مغزی از طریق الکتروانسفالوگرافی (EEG)، کیفیت زندگی از طریق پرسشنامه بیماری پارکینسون-سی و نه گویه‌ای (PDQ-39) و خواب از طریق مقیاس خواب بیماری پارکینسون-نسخه دو (PDSS-2)؛ تحلیل شاخص‌های صوتی و دوز دارو بین دو گروه مداخله و دارونما (پلاسبو)

یک کارآزمایی بالینی تصادفی‌سازی‌شده، کنترل‌دار، با گروه‌های موازی، دوسویه کور و کنترل‌شده با شبیه‌ساز شامل بیست و نُه بیمار در هر گروه، با دوره مداخله دوازده هفته‌ای و پیگیری‌شده به مدت دوازده هفته.

ین مطالعه دوسویه کور در کلینیک نورولوژی انجام می‌شود. شرکت‌کنندگان دوازده هفته تحت مداخله قرار می‌گیرند (روزانه دو جلسه دو ساعته تحریک ارتعاشی با یک ساعت استراحت میان‌برنامه). با کورسازی بیماران و ارزیابان، ارزیابی‌ها شامل مقیاس‌های بالینی و EEG در فواصل منظم است.

سن ۴۵-۸۰ سال؛ پارکینسون ایدیوپاتیک (مراحل ۲-۴)؛ نمره UPDRS-III حداقل ۲۰؛ رژیم دارویی پایدار. عدم ورود: دمانس سابقه جراحی مغز، تشنج یا آسیب مغزی؛ اختلالات حسی/پوستی انگشت؛ بارداری؛ مشارکت در مطالعه همزمان دیگر.

استفاده از دستکش vCRS فعال ، ۲ بار در روز هر بار ۲ ساعت به مدت ۱۲ هفته با درگیری انگشت شست. کنترل: استفاده از دستکش مشابه با لرزش رندوم (پلاسبو) با همان پروتکل زمانی و نظارت بالینی مشابه جهت حفظ کورسازی.

تغییر در نمرات بخش‌های سوم و چهارم مقیاس UPDRS از شروع تا هفته دوازدهم؛ تغییرات در نوسانات باند بتا و کوپلینگ فاز–دامنه در داده‌های EEG؛ شاخص‌های کیفیت زندگی بر اساس پرسشنامه PDQ-39؛ بروز عوارض جانبی و تحمل‌پذیری گزارش‌شده توسط بیماران

تخصیص شرکت‌کنندگان به گروه مداخله و کنترل با استفاده از تصادفی‌سازی طبقه‌ای (Stratified Randomization) انجام می‌شود. ابتدا بیماران بر اساس متغیرهای کلیدی از جمله شدت بیماری (مرحله Hoehn & Yahr) و جنسیت در طبقات جداگانه قرار می‌گیرند، سپس در هر طبقه با استفاده از بلوک‌های تصادفی با اندازه متغیر و توسط فردی مستقل، تخصیص به گروه‌ها صورت می‌گیرد. این روش موجب توازن مناسب بین گروه‌ها و کاهش احتمال سوگیری ناشی از عوامل زمینه‌ای می‌شود.

بیماران نسبت به نوع مداخله (تحریک فعال در برابر پلاسبو) کور خواهند بود. این امر از طریق استفاده از دستگاه‌های کاملاً مشابه انجام می‌شود؛ دستگاه گروه کنترل (پلاسبو) از نظر ظاهر، وزن و چراغ‌های نمایشگر دقیقاً مشابه دستگاه اصلی است، اما الگوی ارتعاشی مؤثر درمانی را تولید نمی‌کند.محقق اصلی و نورولوژیست معالج که مسئولیت نظارت بر روند درمان بیماران را بر عهده دارند، نسبت به تخصیص گروه‌ها کور هستند. تنظیم حالت دستگاه (فعال یا پلاسبو) توسط یک فرد مستقل که در ارزیابی‌های بالینی و تحلیل داده‌ها نقشی ندارد، انجام می‌شود؛ بنابراین کادر درمان تا پایان مطالعه از نوع مداخله هر بیمار بی‌اطلاع می‌مانند.ارزیابان بالینی که تست‌های تخصصی (مانند MDS-UPDRS) را انجام می‌دهند و پرسشنامه‌ها را تکمیل می‌کنند، به طور کامل نسبت به گروه‌بندی بیماران کور هستند. این افراد در محیطی مجزا از محل تنظیم دستگاه مستقر بوده و هیچ دسترسی به لیست تخصیص تصادفی ندارند.تحلیل داده‌ها توسط آمارشناس بر روی کدهای اختصاص داده شده به گروه‌ها (مثلاً گروه A و B) انجام می‌شود و تا پایان مراحل آماری، ماهیت گروه‌ها برای وی فاش نخواهد شد. نویسندگان پیش‌نویس مقاله نیز نتایج را بر اساس گروه‌های کدگذاری شده تفسیر و تدوین می‌کنند.تنها در صورتی که عوارض جانبی جدی گزارش شود، کمیته ایمنی مجاز است برای حفظ سلامت بیمار، کد کورسازی را برای آن مورد خاص باز کند. در غیر این صورت، نظارت بر پیشرفت مطالعه به صورت کلی و بدون سوگیری انجام می‌شود.

در این مطالعه، کل داده‌های فردی شرکت‌کنندگان شامل مشخصات دموگرافیک پایه (بدون ذکر نام، کدملی یا شماره تماس)، امتیازات قبل و بعد از مداخله در معیار MDS-UPDRS (بخش‌های حرکتی و غیرحرکتی)، شاخص‌های پیامد اصلی (Primary Outcomes) و پیامدهای ثانویه (Secondary Outcomes) پس از اتمام مطالعه و فرآیند غیرقابل شناسایی کردن کامل افراد (De-identification) به صورت پتانسیل کامل قابلیت اشتراک‌گذاری خواهند داشت. این اشتراک‌گذاری صرفاً شامل داده‌های ساختاریافته‌ی عددی و متدی خواهد بود و اسناد حاوی هویت یا فرم‌های رضایت‌نامه رسمی به دلیل حفظ محرمانگی بیماران منتشر نخواهند شد

شروع دوره دسترسی: ۶ ماه پس از چاپ نهایی مقاله حاصل از نتایج اصلی این کارآزمایی بالینی در مجلات علمی مصوب. بازه زمانی دسترسی: دسترسی به داده‌های به اشتراک گذاشته شده به مدت ۳ سال (۳۶ ماه) از تاریخ شروع دسترسی برای متقاضیان واجد شرایط برقرار خواهد بود.

واجدین شرایط دریافت داده‌ها: داده‌های غیرقابل شناسایی این مطالعه صرفاً در اختیار محققین، اساتید و دانشجویان شاغل در موسسات دانشگاهی، مراکز تحقیقاتی رسمی و دانشگاه‌های علوم پزشکی قرار خواهد گرفت. محدودیت‌ها: دسترسی به این داده‌ها تنها برای مقاصد علمی، آموزشی و پژوهش‌های ثانویه غیرتجاری مجاز است. افرادی که در بخش‌های صنعتی، تجاری یا شرکت‌های خصوصی تجهیزات پزشکی و دارویی مشغول به کار هستند، مجاز به دسترسی مستقل به این داده‌ها نخواهند بود، مگر اینکه در قالب یک تفاهم‌نامه پژوهشی مشترک و مصوب با دانشگاه علوم پزشکی اصفهان یا مجری اصلی طرح اقدام نمایند.

شرایط استفاده از داده‌ها و آنالیزهای مجاز: ۱. داده‌های تحویل داده شده صرفاً برای آنالیزهای آماری ثانویه، ارزیابی‌های متدولوژیک بالینی و اهداف آموزشیِ محض مجاز هستند. ۲. هرگونه تلاش برای شناسایی هویت بیماران (Re-identification) یا برقراری ارتباط بین داده‌ها با پرونده‌های پزشکی دیگر کاملاً ممنوع است. ۳. استفاده از پروتکل‌ها یا کدهای آنالیز برای اهداف تجاری، مهندسی معکوس سیستم تحریک ارتعاشی، یا ساخت نمونه‌های مشابه دستگاه ممنوع است. ۴. در صورت انتشار هرگونه مقاله یا ارائه علمی بر اساس این داده‌ها، استناد (Citation) به مقاله اصلی این کارآزمایی بالینی و ذکر نام مرکز تحقیقات علوم اعصاب اصفهان الزامی است. سازوکار و مدارک لازم برای ارسال درخواست: متقاضیان واجد شرایط باید مدارک زیر را به آدرس ایمیل مجری اصلی طرح (دکتر محمد سعادت‌نیا) ارسال نمایند: ۱. پروپوزال یا طرح پژوهشی مصوب دانشگاهی که ضرورت نیاز به این داده‌ها در آن تبیین شده باشد. ۲. نامه رسمی و تأییدشده از سوی معاونت پژوهشی یا ریاست دانشکده/موسسه مبدا متقاضی. ۳. امضای فرم توافق‌نامه اشتراک‌گذاری داده‌ها (Data Sharing Agreement - DSA) توسط محقق اصلی درخواست‌کننده.

متقاضیان واجد شرایط باید درخواست رسمی خود را به همراه مدارک لازم (پروپوزال مصوب و نامه معرفی دانشگاه مبدا) به آدرس پست الکترونیک مجری اصلی طرح ارسال نمایند: پست الکترونیک مجری اصلی (دکتر محمد سعادت‌نیا): mosaadatnia@yahoo.com پست الکترونیک همکار اجرایی طرح (جهت پیگیری سریع‌تر): amiratabakpr@gmail,com

گام اول (بررسی اولیه و غربالگری مستندات - ۲ تا ۳ هفته): پس از دریافت ایمیل متقاضی حاوی پروپوزال و نامه دانشگاه مبدا، مدارک ارسالی ابتدا توسط همکار اجرایی طرح از نظر کامل بودن کنترل شده و سپس جهت ارزیابی اولویت‌های علمی به مجری اصلی طرح (دکتر محمد سعادت‌نیا) ارجاع داده می‌شود. گام دوم (تصمیم‌گیری، تایید علمی و امضای توافق‌نامه - ۲ هفته): در صورت تایید اهداف علمی درخواست توسط تیم پژوهشی، فرم توافق‌نامه اشتراک‌گذاری داده‌ها (DSA) برای متقاضی ارسال می‌شود تا فرآیند امضا و مهرو‌موم رسمی در موسسه مبدا انجام گیرد. گام سوم (آماده‌سازی، متاداده‌نویسی و ارسال - ۲ هفته): پس از دریافت توافق‌نامه امضا شده، دیتابیس بی‌نام‌شده و مستندات متدی مربوطه کامپایل شده و از طریق یک بستر امن الکترونیک برای متقاضی ارسال می‌شود. تخمین کل زمان انتظار: کل این فرآیند از زمان ارسال اولین ایمیل توسط متقاضی تا تحویل نهایی فایل‌های داده، بین ۶ تا outdoor ۸ هفته (حدود ۲ ماه) به طول خواهد انجامید که این زمان جهت بررسی دقیق پروتکل‌های حفظ محرمانگی بیماران الزامی است.