تعیین اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر کارکردزوجی، تنظیمهیجان و نشانگان اختلال استرس پس از ضربه ثانویه در همسران نظامیان مبتلا به PTSD.
طراحی
در ابتدا 52 نفر بهصورت تصادفی انتخاب و با تخصیص تصادفی به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم میشوند.
نحوه و محل انجام مطالعه
در جلسه معارفه، برای گروه آزمایش توضیحاتی درباره PTSD و طرح ارائه شده و برای گروه کنترل مطالبی غیرمداخلهای بیان میشود. سپس متغیرهای اصلی شامل کارکرد زوجی (ECS)، تنظیم هیجان (DERS) و آسیب ثانویه (STQ) در پیشآزمون سنجیده شده و تشخیص PTSD با PCL-5 تأیید میشود.
گروه آزمایش 7 جلسه هفتگی ACT (60–90 دقیقه) دریافت میکند؛ گروه کنترل پیگیری میشود اما مداخلهای دریافت نمیکند (و در پایان درمان میگیرد). در پایان مداخله و سه ماه بعد، ارزیابی مجدد انجام میشود.
شرکت کنندگان/شرایط ورود و عدم ورود
جامعه پژوهش شامل همسران نظامیان مبتلا به PTSD در شهرستان یزد در سال 1404 است که توسط معاونت درمان سپاه و نیروی انتظامی معرفی میشوند. معیارهای ورود: همسر نظامی مبتلا به PTSD (در قید حیات)، بدون سابقه اختلال روانی عمده یا بستری، و کسب نمره بالاتر از کاتآف در ابزارها (از جمله نمره بالای 50 در PCL-5 نظامی). معیارهای خروج: ابتلا به بیماری منجر به بستری، تغییرات اساسی زندگی مانند طلاق، یا عدم پایبندی به جلسات و تکالیف درمانی.
گروههای مداخله
گروه مداخله:
شرکتکنندگان گروه مداخله، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) را در قالب 7 جلسه گروهی هفتگی (60 تا 90 دقیقه) بر اساس پروتکل استاندارد دریافت کردند. ارزیابیها در مراحل پیشآزمون، پسآزمون و پیگیری سهماهه انجام شد.
گروه کنترل:
شرکتکنندگان گروه کنترل در فهرست انتظار (Wait-list) قرار گرفتند و در طول پژوهش هیچ مداخله روانشناختی دریافت نکردند. این افراد در همان زمانبندی گروه مداخله ارزیابی شدند و پس از پایان مطالعه، درمان برای آنان نیز ارائه شد.
متغیرهای پیامد اصلی
کارکرد زوجی - تنظیم هیجانی- نشانگان اختلال استرس پس از ضربه ثانویه
اطلاعات عمومی
علت بروز رسانی
نام اختصاری
اطلاعات ثبت در مرکز
شماره ثبت کارآزمایی در مرکز:IRCT20210708051815N3
تاریخ تایید ثبت در مرکز:2026-07-15, ۱۴۰۵/۰۴/۲۴
زمانبندی ثبت:retrospective
آخرین بروز رسانی:2026-07-15, ۱۴۰۵/۰۴/۲۴
تعداد بروز رسانیها:0
تاریخ تایید ثبت در مرکز
2026-07-15, ۱۴۰۵/۰۴/۲۴
اطلاعات تماس ثبت کننده
نام
امیرمسعود میرباقری
نام سازمان / نهاد
کشور
جمهوری اسلامی ایران
تلفن
+98 35 3823 6421
آدرس ایمیل
goosheamm@gmail.com
وضعیت بیمار گیری
بیمار گیری تمام شده
منبع مالی
تاریخ شروع بیمار گیری مورد انتظار
2025-08-23, ۱۴۰۴/۰۶/۰۱
تاریخ پایان بیمار گیری مورد انتظار
2025-09-23, ۱۴۰۴/۰۷/۰۱
تاریخ شروع بیمارگیری تحقق یافته
2025-08-23, ۱۴۰۴/۰۶/۰۱
تاریخ پایان بیمارگیری تحقق یافته
2025-10-07, ۱۴۰۴/۰۷/۱۵
تاریخ خاتمه کارآزمایی
2026-09-22, ۱۴۰۵/۰۶/۳۱
عنوان علمی کارآزمایی
بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر کارکرد زوجی، تنظیمهیجان و نشانگان اختلال استرس پس از ضربه ثانویه در همسران نظامیان مبتلا به PTSD.
عنوان عمومی کارآزمایی
اثربخشی درمان پذیرش و تعهد در همسران نظامیان مبتلا به PTSD
هدف اصلی مطالعه
درمانی
شرایط عمده ورود و عدم ورود به مطالعه
شرایط عمده ورود به مطالعه قبل از تصادفی سازی:
همسر فرد نظامی مبتلا به PTSD که همسر ایشان هنوز در قید حیات باشد.
همسران نباید سابقه اختلالات روانی عمده و یا بستری به علت مشکلات روانی داشته باشند.
علاوه بر این موارد در ارزیابی پیش از مداخله نیز این افراد باید در ابزارهای پژوهش نمره بالاتری از کات اف داشته باشند که نشانگر وجود آن علامت در فرد می باشد. نمره بالاتر از 50 در پرسشنامه PCL-5 خود فرد نظامی.
شرایط عمده عدم ورود به مطالعه قبل از تصادفی سازی:
ابتلا به بیماری جسمی و یا روانی در حین تحقیق که منجر به بستری شدن و قطع فرآیند درمان ACT گردد.
تغییر در ساختار زندگی مانند طلاق فرد در حین تحقیق،
ترک جلسات درمان، عدم پایبندی بر تکالیف درمانی.
سن
از سن 20 ساله تا سن 65 ساله
جنسیت
مونث
فاز مطالعه
مصداق ندارد
گروههای کور شده در مطالعه
شرکت کننده
محقق
حجم نمونه کل
حجم نمونه پیشبینی شده:
52
حجم نمونه تحقق یافته:
49
تصادفی سازی (نظر محقق)
اختصاص تصادفی به گروههای مداخله و کنترل
توصیف نحوه تصادفی سازی
پس از احراز شرایط ورود و اخذ رضایتنامه آگاهانه، شرکتکنندگان بهصورت تصادفی در دو گروه مداخله (درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد) و گروه کنترل با نسبت تخصیص 1:1 قرار گرفتند. فرآیند تصادفیسازی با استفاده از جدول اعداد تصادفی تولیدشده توسط نرمافزار رایانهای انجام شد. بدین منظور، به هر شرکتکننده یک کد اختصاص داده شد و سپس بر اساس توالی تصادفی ایجادشده، افراد به یکی از دو گروه پژوهش تخصیص یافتند. بهمنظور حفظ تعادل تعداد نمونهها در دو گروه، تخصیص افراد تا تکمیل تعداد 26 نفر در هر گروه ادامه یافت. همچنین، فهرست تخصیص توسط پژوهشگر نگهداری شد و ارزیابی متغیرهای پژوهش در مراحل پیشآزمون، پسآزمون و پیگیری بر اساس گروهبندی انجامشده صورت پذیرفت.
کور سازی (به نظر محقق)
دو سویه کور
توصیف نحوه کور سازی
توسط ناظر بالینی کورسازی تخصیص و جلسات صورت گرفته است.
دارو نما
ندارد
اختصاص به گروههای مطالعه
موازی
سایر مشخصات طراحی مطالعه
کد ثبت در سایر مراکز ثبت بینالمللی
خالی
تاییدیه کمیتههای اخلاق
1
کمیته اخلاق
نام کمیته اخلاق
کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله
آدرس خیابان
تهران ، میدان ونک ، خیابان ملاصدرا , خیابان شیخ بهایی جنوبی
شهر
تهران
استان
تهران
کد پستی
1435915381
تاریخ تایید
2026-03-17, ۱۴۰۴/۱۲/۲۶
کد کمیته اخلاق
IR.BMSU.REC.1404.210
بیماریهای (موضوعات) مورد مطالعه
1
شرح
نشانگان اختلال استرس پس از سانحه جنگ
کد ICD-10
F43.1
توصیف کد ICD-10
Post-traumatic stress disorder (PTSD)
متغیر پیامد اولیه
1
شرح متغیر پیامد
کارکرد زوجی: سازمان بهداشت جهانی اعلام میکند که سلامت و پویایی زوجین به نحوه ادراک، تفکر، سیستم هیجان و رفتاری آنها بستگی دارد که تمامی این متغیر ها از مولفه های ساختاری کارکرد زوجی می باشد
مقاطع زمانی اندازهگیری
پیش آزمون - پس آزمون - پیگیری
نحوه اندازهگیری متغیر
پرسشنامه ECS
2
شرح متغیر پیامد
تنظیم هیجانی: تنظیم هیجان به هر فرآیند یا عملی اطلاق می شود که از طریق آن فرد بر احساسات یا بیان عاطفی خود تأثیر می گذارد
مقاطع زمانی اندازهگیری
پیش آزمون - پس آزمون - پیگیری
نحوه اندازهگیری متغیر
پرسشنامه دشواری در تنظیم هیجانی
3
شرح متغیر پیامد
نشانگان اختلال استرس پس از ضربه ثانویه:منظور از آسیبدیدگی یا همان ترومای ثانویه، انتقال نشانگان مشابه با PTSD از فرد مبتلا به فردی است که در مجاورت این علائم قرار دارد
مقاطع زمانی اندازهگیری
پیش آزمون - پس آزمون - پیگیری
نحوه اندازهگیری متغیر
پرسشنامه آسیب ثانویه موتا و همکاران
متغیر پیامد ثانویه
خالی
گروههای مداخله
1
شرح مداخله
شرکتکنندگان گروه مداخله، برنامه درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) را بهصورت گروهی دریافت کردند. این مداخله بر اساس پروتکل استاندارد هیز و همکاران اجرا شد و شامل 8 جلسه هفتگی، هر جلسه به مدت 90 دقیقه بود. جلسات توسط روانشناس بالینی آموزشدیده در زمینه ACT برگزار شد. محتوای جلسات شامل آشنایی با مدل ACT، پذیرش تجربههای درونی، گسلش شناختی، ذهنآگاهی و حضور در لحظه، خود بهعنوان زمینه، شفافسازی ارزشها و اقدام متعهدانه بود. در پایان هر جلسه، تکالیف خانگی و تمرینهای عملی به شرکتکنندگان ارائه شد تا مهارتهای آموختهشده را در زندگی روزمره به کار گیرند. طول دوره مداخله 8 هفته بود و در این مطالعه از هیچگونه دارو یا تجهیزات پزشکی استفاده نشد.
طبقه بندی
درمانی - غیره
2
شرح مداخله
گروه کنترل: شرکتکنندگان گروه کنترل در طول دوره پژوهش هیچگونه مداخله روانشناختی مبتنی بر ACT دریافت نکردند و تنها از خدمات معمول موجود (در صورت نیاز) بهرهمند شدند. پس از پایان جمعآوری دادهها، به منظور رعایت ملاحظات اخلاقی، امکان دریافت برنامه ACT برای افراد این گروه فراهم شد.