بهبود شاخص‌های سلامت مرتبط با دیابت با استفاده از یک رویکرد خودمراقبتی بازی‌محور در محیط واقعیت مجازی: یک مطالعه تصادفی کنترل‌شده با گروه‌های موازی

تدوین یک سیستم خودمراقبتی با استفاده از بازی‌وارسازی در محیط واقعیت مجازی و ارزیابی تاثیر آن بر سمپتوم‌های متابولیک بیماران دیابتی، شامل قند خون ناشتا، آنزیم HbA1c، شاخص توده جرمی و نیز رفتارهای مرتبط با سلامت شامل فعالیت فیزیکی و رژیم غذایی دریافتی

کارآزمایی بالینی تصادفی‌شده با چهار گروه موازی(بازی‌وارسازی واقعیت مجازی، اپلیکیشن نظارت بر سلامت، مشاوره سنتی، گروه کنترل). نمونه‌گیری به روش بسته و آفلاین در کلینیک دیابت. حجم کل نمونه ۷۸ نفر. نفرات وارد شده در تحلیل نهایی ۶۰ نفر. تصادفی‌سازی بر اساس بلوک‌های تصادفی با دو متغیر سن و جنسیت.

محل انجام مطالعه: مرکز طبی کودکان واقع در شهر تهران؛ جمعیت مورد مطالعه: کودکان و نوجوانان ۷ تا ۱۵ ساله مبتلا به دیابت؛ نوع کورسازی: تحلیلگر داده کور، نحوه کورسازی: تحلیل داده‌ها با استفاده از برچسب‌های کدگذاری‌شده برای گروه‌ها انجام شد به‌طوری‌که تحلیلگر داده از هویت واقعی گروه‌ها آگاه نبود.

معیارهای ورود: دریافت تشخیص رسمی پزشکی دیابت، رنج سنی بین ۷ تا ۱۵ سال، میل و توانایی شرکت در یک مداخله خودمراقبتی ۶ هفته‌ای. معیارهای عدم ورود: شرایط پزشکی که مانع استفاده از هدست‌های واقعیت مجازی می‌شوند مانند سرگیجه و مشکلات مربوط به تعادل و حرکت.

گروه بازی‌وارسازی واقعیت مجازی: شرکت‌کنندگان طی مداخله‌ی گیمیفیکیشن مبتنی بر واقعیت مجازی را که به‌طور اختصاصی برای این پژوهش طراحی شده بود دریافت کردند. گروه اپلیکیشن MySugr: شرکت‌کنندگان این گروه آموزش دیدند که از اپلیکیشن موبایلی MySugr برای خودمراقبتی دیابت استفاده کنند. گروه مشاوره سنتی: شرکت‌کنندگان مشاوره‌ی حضوری روتین دیابت را مطابق با پروتکل آموزشی استاندارد کلینیک دریافت کردند. گروه کنترل: شرکت‌کنندگان تنها مراقبت روتین کلینیک را بدون هیچ آموزش یا مداخله‌ی اضافی دریافت کردند.

قند خون ناشتا (FBS)؛ مجموع هفتگی فعالیت ورزشی روزانه؛ میانگین هفتگی کالری‌های دریافتی غذایی روزانه؛ شاخص توده جرمی؛ هموگلوبین ای.وان.سی

تصادفی‌سازی بر اساس سن و جنسیت طبقه‌بندی شد. سپس در هر طبقه، تخصیص شرکت‌کنندگان به چهار گروه مطالعه (گیمیفیکیشن واقعیت مجازی، اپلیکیشن MySugr، مشاوره سنتی، و گروه کنترل) با استفاده از بلوک‌های تصادفی انجام شد. توالی تخصیص به‌وسیله یک نرم‌افزار رایانه‌ای تولید اعداد تصادفی ایجاد شد. برای این منظور از وب‌سایت Randomization.com (https://www.randomization.com) برای تولید توالی‌های تصادفی بلوکی استفاده شد. این توالی‌ها پیش از شروع جذب شرکت‌کنندگان توسط یک دستیار فنی که در فرآیند جذب یا ارزیابی شرکت‌کنندگان دخالتی نداشت تولید و ثبت شد. برای پنهان‌سازی تخصیص (allocation concealment)، توالی تصادفی در پاکت‌های مات، دربسته و شماره‌گذاری‌شده به ترتیب قرار داده شد. پس از تأیید واجد شرایط بودن هر شرکت‌کننده و ثبت وی در مطالعه، پاکت مربوطه به ترتیب باز می‌شد و گروه تخصیص‌یافته مشخص می‌گردید. پژوهشگر اصلی و ارائه‌دهنده مداخله تا زمان تخصیص شرکت‌کننده از محتوای توالی تصادفی اطلاع نداشتند. به دلیل ماهیت مداخله‌ها (استفاده از بازی واقعیت مجازی، اپلیکیشن موبایل، یا مشاوره حضوری)، کور‌سازی شرکت‌کنندگان و ارائه‌دهندگان مداخله امکان‌پذیر نبود. با این حال، برای کاهش سوگیری، تحلیل داده‌ها با استفاده از برچسب‌های گروهی ناشناس (کدگذاری‌شده) انجام شد تا تحلیلگر داده از هویت واقعی گروه‌ها آگاه نباشد.

به‌دلیل ماهیت مداخله، کور کردن شرکت‌کنندگان و ارائه‌دهندگان مداخله امکان‌پذیر نبود. بااین‌حال، تحلیلگران داده نسبت به تخصیص گروهی شرکت‌کنندگان کور بودند؛ داده‌ها با برچسب‌های ناشناس و بدون اشاره به نوع مداخله در اختیار آن‌ها قرار گرفت. تحلیلگر فقط فایل‌های داده رمزگذاری‌شده را دریافت می‌کرد و از ماهیت گروه‌ها یا محتوای مداخله اطلاعی نداشت.

یک فایل SPSS به نام بازی‌وارسازی دیابت

داده‌ها به محض درخواست در دسترس قرار می‌گیرند.

متخصصان حوزه سلامت و روان‌شناسی

حوزه پژوهش در مداخلات سلامت

فایل داده‌ها در گوگل درایو ذخیره شده است.

درخواست رسمی از طریق ایمیل به پژوهشگر اصلی کار / روح الله صولت