بررسی تاثیر آموزش مبتنی بر اپلیکیشن بر رفتار های پیشگیری کننده از آلودگی به پدیکلوزیس در دانش آموزان

هدف مطالعه، بررسی تأثیر آموزش مبتنی بر اپلیکیشن بر رفتارهای پیشگیرانه از پدیکلوزیس در دانش‌آموزان است. در این پژوهش، آگاهی، باورهای بهداشتی و رفتارهای پیشگیری در سه زمان (قبل، بلافاصله و سه ماه پس از آموزش) بین دو گروه مقایسه شد.

کارآزمایی بالینی تصادفی‌شده خوشه‌ای با ۹۰ دانش‌آموز در چهار مدرسه علی‌آباد کتول؛ دو مدرسه مداخله (آموزش با اپلیکیشن) و دو مدرسه کنترل (آموزش معمول)؛ تصادفی‌سازی با Excel؛ ارزیاب داده‌ها کور بود.

مطالعه در مدارس ابتدایی دخترانه علی‌آباد کتول انجام شد. دو مدرسه از شرق و دو مدرسه از غرب انتخاب و به‌صورت تصادفی در گروه مداخله (آموزش با اپلیکیشن) و کنترل (آموزش معمول) قرار گرفتند. جمع‌آوری داده‌ها قبل، بلافاصله و سه ماه پس از آموزش انجام شد. ارزیاب داده‌ها نسبت به گروه‌ها کور بود.

معیارهای ورود: دانش‌آموزان دختر پایه چهارم تا ششم علی‌آباد کتول با رضایت خود و والدین، دسترسی به گوشی یا تبلت، بدون بیماری مزمن یا ابتلای اخیر به پدیکلوزیس. معیارهای خروج: انصراف یا عدم همکاری، استفاده‌نکردن از اپلیکیشن، بروز بیماری یا تغییر مدرسه، و غیبت یا عدم پاسخ به پس‌آزمون‌ها.

در این مطالعه، گروه مداخله آموزش پیشگیری از پدیکلوزیس را از طریق اپلیکیشن آموزشی مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی دریافت می‌کند. محتوای برنامه شامل آموزش چندرسانه‌ای (متن، تصویر، ویدئو و بازی تعاملی) درباره راه‌های پیشگیری و مراقبت از شپش است. گروه کنترل آموزش‌های معمول مدرسه را در زمینه بهداشت فردی طبق روال جاری بدون استفاده از اپلیکیشن دریافت می‌کند.

آگاهی؛ حساسیت درک‌شده؛ شدت درک‌شده؛ منافع درک‌شده؛ موانع درک‌شده؛ خودکارآمدی؛ رفتارهای پیشگیری‌کننده از پدیکلوزیس.

در این پژوهش، تصادفی‌سازی به روش خوشه‌ای – طبقه‌ای انجام شد. واحد تصادفی‌سازی، مدرسه در نظر گرفته شد تا از انتقال و تبادل اطلاعات بین دانش‌آموزان گروه‌های مختلف جلوگیری شود. بدین منظور، ابتدا فهرست مدارس ابتدایی دخترانه شهرستان علی‌آباد کتول از اداره آموزش و پرورش دریافت گردید. سپس مدارس بر اساس موقعیت جغرافیایی به دو طبقه‌ی شرق و غرب شهرستان تقسیم شدند تا توزیع جغرافیایی نمونه‌ها متوازن باشد. در هر طبقه، دو مدرسه که از نظر تعداد دانش‌آموز، سطح اجتماعی–اقتصادی، و تمایل به همکاری با پژوهش شرایط مشابهی داشتند، انتخاب شدند؛ در مجموع چهار مدرسه وارد مطالعه گردیدند. در هر طبقه (شرق و غرب)، تخصیص مدارس به گروه مداخله و کنترل به‌صورت تصادفی انجام شد. برای این منظور، از نرم‌افزار Excel و تابع RAND جهت تولید اعداد تصادفی استفاده گردید. به هر مدرسه عددی تصادفی اختصاص داده شد و مدرسه‌ای که عدد کوچک‌تری داشت به‌عنوان گروه مداخله (آموزش مبتنی بر اپلیکیشن) و مدرسه‌ی دیگر به‌عنوان گروه کنترل (آموزش معمول مدرسه) تعیین گردید. فرآیند تولید توالی تصادفی توسط یکی از پژوهشگران همکار که از هدف مطالعه و ماهیت گروه‌ها آگاه نبود، انجام شد. فایل حاوی توالی تصادفی به‌صورت رمزگذاری‌شده ذخیره گردید و پس از نهایی شدن، تغییرناپذیر بود. به‌منظور رعایت پنهان‌سازی تخصیص (allocation concealment)، نتایج تصادفی‌سازی در پاکت‌های مهروموم‌شده و کدگذاری‌شده نگهداری شد. تا پیش از تکمیل پیش‌آزمون در هر مدرسه، هیچ‌یک از اعضای تیم پژوهش از نوع تخصیص مدارس آگاهی نداشتند. پس از انجام پیش‌آزمون، پاکت مربوط به هر مدرسه باز و نوع گروه مشخص گردید. این فرایند به حفظ بی‌طرفی در جمع‌آوری داده‌ها و جلوگیری از سوگیری تخصیص کمک نمود.

در این مطالعه، فایل داده‌های فردی شرکت‌کنندگان شامل نمرات آگاهی، سازه‌های مدل سلامت و رفتارهای پیشگیرانه در سه مقطع زمانی جمع‌آوری شده است. این داده‌ها پس از حذف هرگونه اطلاعات قابل شناسایی (غیرقابل شناسایی‌سازی کامل) قابل اشتراک‌گذاری هستند. اشتراک‌گذاری تنها شامل داده‌های مرتبط با پیامدهای اصلی مطالعه خواهد بود و اطلاعات هویتی، مشخصات مدرسه یا هر داده حساس دیگر منتشر نخواهد شد.

داده‌های غیرقابل‌شناسایی مطالعه ۶ ماه پس از انتشار نتایج نهایی پژوهش در دسترس قرار خواهند گرفت. دوره دسترسی به داده‌ها نیز حداقل به مدت سه سال پس از تاریخ انتشار نتایج ادامه خواهد داشت.

داده‌های غیرقابل‌شناسایی مطالعه برای پژوهشگران و اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها قابل درخواست خواهد بود. درخواست‌کنندگان باید وابستگی سازمانی معتبر داشته باشند و هدف پژوهشی مشخص ارائه کنند. داده‌ها برای افراد خارج از محیط‌های علمی و پژوهشی—including صنعت—در دسترس نخواهد بود.

شرایط استفاده و دسترسی به داده‌های غیرقابل‌شناسایی به‌صورت زیر تعیین می‌شود: ارسال درخواست رسمی شامل عنوان پژوهش، هدف استفاده از داده‌ها و نوع تحلیل‌های مورد نظر. استفاده فقط برای اهداف پژوهشی و غیرتجاری؛ هرگونه استفاده تجاری یا تبلیغاتی ممنوع است. تحلیل‌های مجاز محدود به تحلیل‌های آماری مرتبط با اهداف علمی مشخص‌شده در درخواست است؛ تحلیل‌هایی که موجب استنتاج هویت افراد شود کاملاً ممنوع است. عدم اشتراک‌گذاری مجدد داده‌ها با اشخاص یا سازمان‌های دیگر بدون اجازه کتبی. استفاده از داده‌ها مطابق اصول اخلاق پژوهش و با رعایت محرمانگی کامل. ارجاع (citation) مناسب به مطالعه اصلی در هر خروجی علمی (مقاله، پایان‌نامه، گزارش و…).

تقاضیان برای دریافت داده‌های غیرقابل‌شناسایی یا مستندات مطالعه می‌توانند از مسیرهای زیر اقدام کنند: ۱. تماس ایمیلی (mehdizaheriyotub@gmail.com ) نام مسئول پاسخگو: مهدی ظاهری نیکو (پژوهشگر اصلی) ایمیل: [mehdizaheriyotub@gmail.com ] ۲. مکاتبه پستی (اولویت دوم) نشانی: تهران، تقاطع بزرگراه جلال آل احمد و چمران، دانشگاه تربیت مدرس، کد پستی:۱۴۱۱۷۱۳۱۱۶ صندوق پستی: ۱۱۱-۱ ۳. تماس تلفنی (اولویت سوم) شماره تماس: [09051436545] در درخواست ارسال‌شده، ذکر اطلاعات زیر الزامی است: عنوان پژوهش، هدف استفاده از داده‌ها، نوع تحلیل پیشنهادی، وابستگی سازمانی متقاضی و تعهدنامه محرمانگی.

رایند دریافت داده‌ها به‌صورت مرحله‌به‌مرحله و شفاف به شرح زیر است: ارسال درخواست رسمی متقاضی باید درخواست خود را همراه با عنوان پژوهش، هدف استفاده، نوع تحلیل و معرفی‌نامه سازمانی از طریق ایمیل پژوهشگر اصلی ارسال کند. زمان مورد نیاز: ۱–۲ روز برای ثبت درخواست. بررسی درخواست درخواست توسط پژوهشگر اصلی بررسی می‌شود تا مطمئن شود استفاده از داده‌ها با اصول اخلاقی و شرایط مطالعه سازگار است. زمان مورد نیاز: حدود ۷–۱۰ روز کاری. ارسال تعهدنامه محرمانگی در صورت تأیید اولیه، برای متقاضی یک فرم تعهدنامه محرمانگی و عدم اشتراک‌گذاری ارسال می‌شود که باید تکمیل و امضا شود. زمان مورد نیاز: ۳–۵ روز (بسته به سرعت بازگشت فرم). تأیید نهایی و آماده‌سازی داده‌ها پس از دریافت تعهدنامه امضا شده، داده‌های غیرقابل‌شناسایی آماده‌سازی و بازبینی نهایی می‌شوند. زمان مورد نیاز: ۵–۷ روز کاری. ارسال داده‌ها به متقاضی فایل‌ها از طریق ایمیل یا فضای ذخیره‌سازی امن در اختیار متقاضی قرار می‌گیرد. مدت زمان کل تخمینی برای دریافت داده‌ها: حدود ۲ تا ۴ هفته از زمان ارسال درخواست اولیه تا تحویل نهایی داده‌ها.