بررسي اثربخشي درمان مبتني بر پذیرش و تعهد بر بهبود كيفيت زندگي، كاهش علایم اضطراب و افسردگي و انعطاف پذیری روانشناختي بيماران مبتلا به بيماری پوستي پسوریازیس

بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) بر بهبود کیفیت زندگی، کاهش اضطراب و افسردگی، و افزایش انعطاف‌پذیری شناختی در بیماران مبتلا به پسوریازیس.

طراحی مطالعه از نوع کارآزمایی نیمه‌تجربی پایلوت با گروه‌های موازی (مداخله و کنترل) است که بر روی ۶۰ بیمار (۳۰ نفر در هر گروه) انجام می‌شود. نمونه‌ها به‌صورت در دسترس انتخاب شده و تخصیص شرکت‌کنندگان به دو گروه به روش تصادفی‌سازی ساده با استفاده از نرم‌افزار SPSS انجام خواهد شد. این مطالعه به‌عنوان کارآزمایی آزمایشی (Pilot / فاز مقدماتی) طراحی شده است.

محل انجام مطالعه: بخش پوست بیمارستان امام رضا (ع) در شهر آمل؛ جمعیت مورد مطالعه: بیماران مبتلا به پسوریازیس؛ نوع کورسازی: تک‌سو کور؛ نحوه کورسازی: تحلیل‌گر از تخصیص شرکت‌کنندگان به گروه‌ها بی‌اطلاع بود.

معیارهای ورود: سن بین ۲۰ تا ۴۰ سال؛ داشتن توانایی خواندن و نوشتن؛ رضایت آگاهانه برای شرکت در مطالعه. معیارهای عدم ورود: ابتلا به اختلالات روان‌پزشکی شدید بر اساس پرونده پزشکی یا نظر روان‌پزشک؛ دریافت همزمان مداخلات روان‌شناختی مشابه در زمان ورود به مطالعه.

در گروه مداخله، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) در قالب ۸ جلسه گروهی ۶۰ دقیقه‌ای حضوری اجرا شد که شامل آموزش مفاهیم ACT، تمرین‌های ذهن‌آگاهی و تکالیف خانگی بود. در گروه کنترل، طی دوره پژوهش مداخله‌ای انجام نشد؛ اما پس از پایان جلسات گروه آزمایش، آموزش‌های ACT به‌صورت غیرحضوری (آنلاین) برای آنان ارائه گردید.

نمره کیفیت زندگی در مقیاس DLQI؛ نمره اضطراب در مقیاس HADS؛ نمره افسردگی در مقیاس HADS؛ نمره انعطاف‌پذیری شناختی در مقیاس CFI

در این پژوهش برای تخصیص شرکت‌کنندگان به دو گروه آزمایش و کنترل از روش تصادفی‌سازی ساده با استفاده از جدول اعداد تصادفی در نرم‌افزار SPSS استفاده می‌شود. بدین منظور ابتدا فهرست افراد واجد شرایط ورود به مطالعه در نرم‌افزار SPSS وارد می‌شود. سپس یک متغیر تصادفی با توزیع یکنواخت با استفاده از فرمان: Compute Random = RV.UNIFORM(0,1) تولید می‌شود. پس از ایجاد این متغیر، داده‌ها بر اساس مقدار عدد تصادفی از کوچک‌ترین به بزرگ‌ترین مرتب می‌شوند و شرکت‌کنندگان بر اساس ترتیب حاصل به دو گروه مداخله و کنترل تخصیص می‌یابند.

با توجه به ماهیت مداخله (درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد)، کورسازی کامل امکان‌پذیر نبود، زیرا درمانگر و شرکت‌کنندگان از نوع مداخله آگاه بودند. با این حال، جهت کاهش سوگیری در فرایند تحلیل داده‌ها، کورسازی نسبی (تک‌سو) اعمال شد؛ بدین صورت که فردی که داده‌ها را وارد نرم‌افزار و تحلیل آماری انجام می‌داد از تخصیص گروه‌ها (آزمایش یا کنترل) بی‌اطلاع بود. همچنین شرکت‌کنندگان از فرضیه دقیق پژوهش و انتظار نتایج آگاه نشدند تا از بروز اثر انتظار (expectancy effect) جلوگیری شود.