اثربخشی درمان‌های شناختی-رفتاری و شناختی ذهن آگاهانه بر کاهش نشانگان اختلال بیش فعالی- نقص توجه ، کندی سرعت شناختی، کارکردهای اجرایی سرد و گرم، کیفیت زندگی و مدیریت استرس در بزرگسالان دارای بیش‌فعالی- نقص توجه

بررسی اثربخشی درمان شناختی–رفتاری (CBT) و درمان شناختی ذهن‌آگاهانه (MBCT) بر کاهش نشانگان بیش‌فعالی–نقص توجه، کندی سرعت شناختی، بهبود کارکردهای اجرایی، کیفیت زندگی و مدیریت استرس در بزرگسالان مبتلا به ADHD.

این مطالعه یک کارآزمایی بالینی تصادفی‌شده با گروه‌های موازی است که شامل دو گروه مداخله و یک گروه کنترل می‌باشد. حجم نمونه جهت شیوع شناسی 1000 نفر دختر و پسر بود. تخصیص تصادفی انجام شده است. حجم نمونه 60 نفر (هر گروه حدود 20 نفر) بود.

مطالعه در دانشگاه خلیج فارس بوشهر و مراکز مشاوره وابسته انجام شد. ابتدا 1000 نفر از دانشجویان در مرحله شیوع‌شناسی شرکت کردند. پس از غربالگری با پرسشنامه بارکلی و مصاحبه بالینی، 60 نفر واجد شرایط انتخاب شدند. آزمون‌های کارکردهای اجرایی و پرسشنامه‌های روان‌شناختی در محیطی استاندارد اجرا شد و سپس شرکت‌کنندگان به‌طور تصادفی در سه گروه (CBT، MBCT و کنترل) تقسیم گردیدند. جلسات درمانی به‌صورت گروهی توسط درمانگران آموزش‌دیده اجرا و پس‌آزمون و پیگیری دو ماهه انجام شد.

تشخیص اختلال ADHD در بزرگسالی بر اساس مصاحبه بالینی و معیارهای DSM-5. سن 18 تا 40 سال; ابتلا به اختلالات شدید روان‌پزشکی (مانند اسکیزوفرنی یا اختلال دوقطبی). وابستگی به مواد یا مصرف‌کننده فعال مواد. دریافت همزمان درمان روان‌شناختی مشابه یا مصرف داروی تغییر‌دهنده عملکرد شناختی در طول دوره مطالعه.

گروه CBT: درمان شناختی–رفتاری گروهی. گروه MBCT: درمان شناختی ذهن‌آگاهانه گروهی. گروه کنترل: در لیست انتظار قرار گرفتند و مداخله دریافت نکردند.

کاهش نشانگان اختلال بیش‌فعالی–نقص توجه (توجه، بیش‌فعالی، تکانشگری)؛ کاهش کندی سرعت شناختی؛ بهبود کارکردهای اجرایی سرد و گرم؛ بهبود کیفیت زندگی؛ بهبود مدیریت استرس

روش نمونه‌گیری این پژوهش از نوع تصادفی خوشه‌ای چند مرحله‌ای و گماردن آزمودنی‌ها در گروه‌ها نیز بصورت تصادفی می‌باشد

شرکت‌کنندگان: افراد واردشده به مطالعه از نوع درمانی که دریافت می‌کردند (شناختی–رفتاری یا شناختی ذهن‌آگاهانه) آگاه بودند، اما از وجود گروه کنترل و مقایسه‌های بین‌گروهی اطلاع دقیقی نداشتند تا اثر انتظار کاهش یابد. محقق اصلی: پژوهشگر اصلی که مسئول تحلیل داده‌ها بود، تا پایان جمع‌آوری داده‌ها از کدگذاری گروه‌ها (A، B و C) مطلع نبود و تحلیل‌ها به صورت داده‌های ناشناس انجام گرفت. درمانگران: به دلیل ماهیت مداخله‌های روان‌شناختی، درمانگران از نوع مداخله‌ای که اجرا می‌کردند آگاه بودند و امکان کورسازی آن‌ها وجود نداشت. پرسنل بهداشتی درمانی: چون مداخله در محیط دانشگاهی و توسط پژوهشگر آموزش‌دیده اجرا شد، پرسنل بالینی دخالتی در روند درمان و مراقبت از شرکت‌کنندگان نداشتند. مسئولان جمع‌آوری داده‌ها و ارزیابان پیامد: افرادی که پرسشنامه‌ها را جمع‌آوری و نمره‌گذاری می‌کردند، از نوع مداخله و گروه‌بندی شرکت‌کنندگان بی‌اطلاع بودند. پرسشنامه‌ها تنها با کد ناشناس شرکت‌کنندگان (بدون ذکر گروه درمانی) تحویل داده و تحلیل شدند. نویسندگان گزارش نهایی: نگارش اولیه مقاله بر اساس داده‌های کدگذاری‌شده (بدون افشای گروه‌ها) انجام شد و تنها پس از تکمیل تحلیل‌های آماری، کد گروه‌ها باز شد و نتایج بر اساس آن تفسیر گردید.

کل داده ها بالقوه پس از غیر قابل شناسایی کردن افراد قابل اشتراک گذاری است

از زمان دفاع به مدت 6 ماه

محققین شاغل در موسسات دانشگاهی و علمی

هیچ نوع انالیز و استفاده ای مجاز نیست

برای دریافت داده/مستند به استاد راهنما جناب دکتر گلستانه به ادرس ایمیل golestaneh@pgu.ac.ir مراجعه شود

تاییدیه پژوهشگر، اساتید راهنما و مشاور