اثر بخشی رویکرد آموزش ديابت توسط گروه هاي همتا بر کنترل و مدیریت بیماری

نوع مطالعه مطالعه کارازمایی بالینی تصادفي شده بدون کورسازی که در بانوان مبتلا به دیابت نوع 2 به دو گروه تقسیم می شوند، بیماران مبتلا به دیابت که توسط گرو همتایان آموزش دیده اند و بیماران مبتلا به دیابت که مراقبت معمول را دریافت کرده اند. جمعیت مورد مطالعه و محیط پژوهش تمامی بانوان مبتلا به دیابت نوع 2 که به کانون هاي شهرداري و کلینیک هاي شهر تهران (دو کلینیک پژوهشگاه و خانه هاي سلامت 22 گانه مناطق شهرداری تهران) برای دریافت مراقبت اولیه (درمان و آموزش) دیابت مراجعه می کنند. مداخله تمامي بيماران متناسب با نوع داروي مصرفي با يك همتا به مدت 6 ماه همراه می شوند. اطلاعات مورد نظر در ابتداي طرح (قبل از مداخله) ماه 3 و 6 و 12 اخذ خواهد شد. مداخله تا ماه 6 ادامه مي يابد. در هر هفته حداقل در ماه دوبار تماس تلفنی و 3 پيامك از طرف همتا دریافت می کند، دوبار ملاقات حضوری چهره به چهره دارد و در صورت لزوم یک ویزیت در درمانگاه خواهد داشت. ملاقات، تلفن یا اس ام اس های بیشتر بر اساس توافق همتا و بیمار صورت خواهد گرفت. همتا تمامی موارد هر ملاقات یا تماس از جمله تاریخ، نحوه تماس، مدت زمان ارتباط و موضوع مورد صحبت را ثبت می کند. بیماران با توجه به جنسیت به همتایان مرتبط خواهند شد. اولین مواجهه از طریق تلفن صورت گرفته و اشنایی اولیه بین همتا و بیمار صورت می گیرد در ادامه صحبت در مورد اهداف کلینیکال مورد نظر از جمله HbA1c، FBS، پروفايل چربي (LDL، HDL، TG، Cholesterol) و فشار خون، مهارت های خودمراقبتی از قبیل استفاده از گلوکومتر و استراتژی های مناسب در زمان هیپوگلیسمی، دریافت داروها، تغییر شیوه زندگی، تغذیه سالم، فعالیت بدنی و استرس مورد بحث قرار می گیرد. همتایان و بیمار ممکن است در مورد خانواده، شغل یا تفریحات نیز اطلاعاتی را رد و بدل کنند. از ماه 6 تا 12 مداخله آموزشي بين آموزشگر همتا و بيمار صورت نمي گيرد و پيگيري فقط به صورت تلفني- حداقل ماهي يکبار- ادامه خواهد يافت تا اطلاعات در ماه 12 نيز ثبت و اندازه گيري شود. نمونه گیری نمونه گيري به صورت خوشه ای انجام می شود که در آن شهر تهران به پنج پهنه جغرافيايي شمال-جنوب-شرق- غرب و مركز تفسيم مي شود. سپس در هر پهنه به صورت تصادفي 1 منطقه انتخاب مي شود. با توجه به اينكه هر منطقه شهرداري داراي محلات مختلف است از هر منطقه دو محله براي انتخاب گروه مداخله و دو محله مجزا نيز براي انتخاب گروه كنترل انتخاب مي شوند كه امكان تماس افراد هر دو گروه با يكديگر كاهش يابد.

پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران