تأثیر یک برنامه آموزشی بر اتخاذ رفتارهای مراقبت از پا در سالمندان: یک کارآزمایی نیمه‌تجربی

هدف این مطالعه، تعیین تأثیر یک برنامه آموزشی بر اتخاذ رفتارهای خودمراقبتی از پا در سالمندان است.

کارآزمایی بالینی دارای گروه کنترل، با گروه‌های موازی، فاقد کورسازی، تصادفی‌شده به روش خوشه‌ای، بر روی ۱۲۰ سالمند. واحد تصادفی‌سازی مرکز بهداشتی بود و تخصیص مراکز به گروه مداخله و کنترل از طریق قرعه‌کشی انجام شد.

این مطالعه بر روی سالمندان مراجعه‌کننده به چهار مرکز بهداشتی شهری منتخب انجام می‌شود. پس از غربالگری براساس معیارهای ورود و خروج، شرکت‌کنندگان به‌طور تصادفی به گروه مداخله و کنترل تخصیص داده می‌شوند. مطالعه به صورت غیرکور (open-label) طراحی شده است.

سالمندان بالای ۶۵ سال، دارای استقلال عملکردی و توانایی انجام فعالیت‌های روزمره زندگی، فاقد اختلال شناختی (کسب نمره ۶ یا بالاتر در نسخه فارسی آزمون کوتاه وضعیت شناختی) و دارای رضایت برای شرکت در مطالعه، واجد شرایط ورود به مطالعه خواهند بود. شرایط عدم ورود: سالمندانی که مبتلا به دیابت بوده یا داروهای خاصِ ایجادکننده گیجی و خواب‌آلودگی مصرف می‌کنند.

گروه مداخله: ۶ جلسه ۶۰–۹۰ دقیقه‌ای طی سه هفته درباره بهداشت و بازرسی پا، کفش مناسب، تمرینات، خودکارآمدی و ایمنی منزل، همراه با پیگیری تلفنی. گروه کنترل: فقط مراقبت‌های معمول؛ تکمیل پرسشنامه‌ها در زمان‌های تعیین‌شده.

رفتار مراقبت از پا؛ کیفیت زندگی؛ حمایت اجتماعی؛ خطر سقوط.

در این مطالعه از روش تصادفی‌سازی خوشه‌ای (Cluster Randomization) استفاده می‌شود. واحد تصادفی‌سازی، مرکز بهداشتی است. دو مرکز بهداشتی شهری همتراز از میان مراکز تحت پوشش شبکه بهداشت انتخاب می‌شوند. سپس تخصیص مراکز به گروه مداخله و کنترل به روش تصادفی ساده انجام می‌شود. بدین منظور، نام دو مرکز بر روی کاغذهای مشابه نوشته شده و با استفاده از قرعه‌کشی، یکی از مراکز به‌عنوان گروه مداخله و مرکز دیگر به‌عنوان گروه کنترل تعیین می‌شود. پس از تعیین گروه هر مرکز، سالمندان مراجعه‌کننده به هر مرکز به روش نمونه‌گیری در دسترس (Convenience Sampling) و پس از بررسی معیارهای ورود و خروج وارد مطالعه خواهند شد. اهداف مطالعه برای افراد واجد شرایط توضیح داده می‌شود و در صورت تمایل، رضایت آگاهانه کتبی اخذ خواهد شد. جذب شرکت‌کنندگان در هر گروه تا رسیدن به حجم نمونه مورد نظر ادامه خواهد یافت و در صورت کامل نشدن تعداد نمونه، پذیرش افراد واجد شرایط تا تکمیل حجم نمونه ادامه می‌یابد. با توجه به اینکه تصادفی‌سازی در سطح خوشه انجام می‌شود، لایه‌بندی (Stratification) صورت نمی‌گیرد. به دلیل ماهیت مداخله آموزشی، امکان پنهان‌سازی تخصیص (Allocation Concealment) و کورسازی شرکت‌کنندگان وجود ندارد.

فقط بخشی ازداده نظیر اطلاعات مربوط به پیامد اصلی یا امثال آن امکان اشتراک گذاری دارد.

شروع دوره دسترسی 6 ماه پس از چاپ نتایج

فقط برای محققین شاغل در موسسات دانشگاهی و علمی در دسترس خواهد بود

دسترسی به داده‌های غیرقابل شناسایی این مطالعه صرفاً برای پژوهشگران وابسته به مراکز علمی معتبر و پس از ارائه درخواست رسمی شامل هدف پژوهش و طرح آنالیز آماری امکان‌پذیر است. استفاده از داده‌ها تنها برای مقاصد پژوهشی و غیرتجاری و با امضای توافق‌نامه محرمانگی مجاز خواهد بود. تمامی درخواست‌ها پس از بررسی و تأیید کمیته علمی مطالعه مورد ارزیابی قرار می‌گیرند.

دکتر علیرضا حیدر نیا دانشگاه تربیت مدرس hidarnia@modares.ac.ir

پژوهشگرانی که علاقه‌مند به دسترسی به مستندات یا فایل‌های داده این مطالعه هستند، می‌توانند درخواست رسمی خود را از طریق ایمیل برای پژوهشگر مسئول ارسال نمایند. در متن درخواست باید هدف مطالعه، نحوه استفاده از داده‌ها و وابستگی سازمانی یا دانشگاهی درخواست‌کننده ذکر شود. تمام درخواست‌ها توسط تیم پژوهشی بررسی می‌شوند تا اطمینان حاصل شود استفاده پیشنهادی با اصول اخلاق پژوهش و حفظ محرمانگی شرکت‌کنندگان سازگار است. پس از تأیید درخواست، مستندات یا فایل‌های داده (به‌صورت فاقد اطلاعات شناسایی افراد) برای متقاضی ارسال خواهد شد. فرایند بررسی و پاسخ‌دهی معمولاً حدود ۲ تا ۴ هفته پس از دریافت درخواست طول می‌کشد