اثر بخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر شادکامی زنان مبتلا به HIV

تعیین تاثیر درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر شادکامی زنان مبتلا به HIV مراجعه کننده به مرکز بیماری های پر خطر شهر اهواز

کارآزمایی با طرح پیش آزمون-پس آزمون، پیگیری همراه با گروه کنترل، با گروه های موازی، تصادفی شده

نمونه زنان HIVمثبت مراجعه کننده به مرکز بیماری های پرخطر شهر اهواز که از میان جامعه ی پژوهش انتخاب شده اند و دارای شادکامی پایین می باشند،تعداد کل شرکت کنندگان92 نفر می باشد که در هر گروه 46 نفر قرار میگیرند. مداخله به صورت پیش آزمون، پس آزمون و مرحله پیگیری اجرا می شود به طوری که گروه مداخله در ابتدای مطالعه، وبلافاصله پس از اتمام و 8 هفته پس از مداخله پرسشنامه شادکامی را به صورت خودگزارش دهی تکمیل می کنند.

معیار ورود به مطالعه: زنان HIV مثبت ، تمایل برای شرکت در پژوهش، کسب نمره کمتر از 42 از پرسشنامه شادکامی ، سن بین 20 تا 45 سال .معیار عدم ورود : ابتلا به افسردگی متوسط یا شدید طبق پرسشنامه افسردگی بک (کسب نمره بالاتر از 18) ، مصرف داروهای ضد افسردگی ،مصرف الکل و مواد روان گردان توسط بیمار ، بهره مندی همزمان از مشاوره و خدمات آموزشي ديگر در جهت افزايش شادکامی و بهزیستی، بروزاسترس های بزرگ در 3 ماه گذشته.

گروه مداخله وکنترل زنان HIV مثبت با شادکامی پایین است ، طی 8 جلسه مشاوره گروهی (هفته ای یک جلسه) ، با رویکرد درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی با هدف بهبود شادکامی قرار می گیرند. گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نمی کنند.

شادکامی ؛ رضایت از زندگی ؛ عزت نفس ؛ خلق مثبت ؛ سلامتی ؛ کارآمدی

پژوهش حاضر یک مطالعه¬ی کارآزمایی بالینی خواهد بود که با هدف تعیین اثر بخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر شادکامی زنان مبتلا به HIV انجام خواهد گردید. محقق پس از کسب کد اخلاق و ثبت در مرکز کارازمایی بالینی و کسب معرفی نامه جهت جمع¬آوری نمونه ها به مرکز بیماری¬های پرخطر شهر اهواز به صورت حضوری مراجعه خواهد کرد. با استفاده از نمونه گیری هدفمند از میان زنانی که واجد شرایط خواهند بود و دارای معیار ورود و فاقد معیار خروج باشند نمونه ها انتخاب خواهند گردید. با توجه به عدم حضور همزمان همه زنان در مرکز، پژوهشگر نمونه گیری را هم به صورت حضوری و هم از روی پرونده های ثبت شده در مرکز انجام خواهد داد بدین صورت که شماره تماس افراد را از پرونده استخراج کرده و درابتدا درمورد اهداف پژوهش و نحوه¬ی مداخله به تک تک افراد واجد شرایط توضیحات یکسان داده خواهد داد و رضایت نامه کتبی از افراد واجد شرایط خواهد. تکمیل پرسشنامه دموگرافیک، افسردگی و شادکامی توسط نمونه هایی که شرایط ورود به مطالعه را داشته باشند انجام خواهد شد (پژوهشگر در مرکز حضور خواهد داشت و اگر شرکت کنندگان سوالی داشته باشند، به سوال آنان پاسخ می¬دهد). یکی از شرایط ورود به مطالعه کسب نمره کمتر از 42 از پرسشنامه شادکامی می¬باشد. تعداد کل شرکت کنندگان در مطالعه بر اساس محاسبات آماری 92 نفر خواهد بود که در هر گروه 46 نفر وارد پژوهش خواهند شد. پس از انتخاب اولیه نمونه ها، روش انتساب افراد در گروه های کنترل و آزمون به صورت تصادفی و بلوک های چهارتایی ( با استفاده از جدول مربوط به جایگشت های تصادفی) خواهد بود. پس از تعیین حجم بلوک که در این مطالعه 4 تایی می باشد, لیست بلوک ها ( 23 بلوک 4 تایی) تهیه و عدد به آنها اختصاص داده خواهد شد, سپس اعداد تصادفی بین 1 تا 6 انتخاب خواهند شد ((1)AABB, (2)ABAB, (3)ABBA, (4)BBAA, (5)BABA, (6)BAAB). به دلیل ماهیت این مطالعه کورسازی پژوهشگر و شرکت کننده مقدور نخواهد بود. از آنجا که حجم نمونه افراد در گروه درماني با رویکرد ذهن آگاهي، نباید متجاوز از 14 نفر باشد، زیرا اثربخشي روان درماني با افزایش تعداد گروه کاهش مي¬یابد ، بنابراین گروه مداخله به 4 گروه (2 گروه 11 نفره و 2 گروه 12 نفره) تقسیم خواهند شد، سپس مداخله به صورت 8 جلسه مشاوره و مرحله پیگیری(8 هفته پس از پایان جلسات مشاوره) اجرا خواهد گردید به طوری که تمام زنان هر دو گروه (مداخله و کنترل) در ابتدا وبلافاصله پس از اتمام مداخله و 8 هفته (39) پس از پایان مداخله پرسشنامه شادکامی را به صورت خودگزارش دهی تکمیل خواهند کرد. مشاوره توسط پژوهشگر آموزش دیده (پژوهشگر در کارگاه سه روزه ذهن آگاهی شرکت کرده و گواهی دریافت خواهد نمود) و با نظارت استاد محترم مشاور علمی در مرکز انجام خواهد گردید. زنان گروه مداخله طی 8 جلسه مشاوره گروهی (هفته ای یک جلسه) با رویکرد درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی با هدف بهبود شادکامی قرارخواهند گرفت. محتوای جلسات با استفاده از کتاب "مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی در زمینه: گذشته، حال و آینده" نوشته کابات زین و تحت نظارت مشاور علمی پژوهش تدوین خواهد گردید . جلسات به صورت گروهی، یک جلسه 90 دقیقه ای در هفته طبق برنامه ریزی بین مشاور و مراجعین برگزار خواهد گردید. با توجه به اینکه گروه کنترل با وجود شادکامی پایین هیچ مداخله ای دریافت نخواهند کرد، به منظور رعایت موازین اخلاقی پس از اتمام مطالعه جزوه آموزشی و خلاصه ای از محتویات جلسات به آنها داده خواهد شد.