تاثیر یک برنامه آموزشی نظریه محور بر رفتارهای مرتبط با چاقی، شاخص های آزمایشگاهی، ترکیب بدن، نمایه توده بدنی و کیفیت زندگی نوجوانان دارای اضافه وزن

اهداف: نظریه ی رفتارهای مرتبط با چاقی در نوجوانان، مستخرج از یک مطالعه ی کیفی در ایران بوده و رویکرد نوینی را در خصوص فرآیند شکل گیری رفتارهای مرتبط با چاقی در دوران نوجوانی مطرح می سازد. هدف از این مطالعه بررسی تاثیر یک مداخله مبتنی بر نظریه ی مذکور، بر کاهش وزن نوجوانان دارای اضافه وزن و عوامل مرتبط با آن می باشد. روش اجرا: مطالعه ی حاضر یک کارآزمایی بالینی تصادفی است که بر روی 115 نوجوان دارای اضافه وزن (50% دختر) 17-12 ساله و والدین آنها صورت می گیرد. مشارکت کنندگان از مراکز بهداشتی و درمانی منطقه ی 13 شهر تهران انتخاب و وارد مطالعه می شوند. تمامی مشارکت کنندگان در فرآیند جمع آوری داده ها شامل ارزیابی رفتارهای مرتبط با چاقی، شاخص های آزمایشگاهی، ترکیب بدن، نمایه توده بدنی و کیفیت زندگی مرتبط با سلامت شرکت می نمایند که پیش از مداخله، انجام شده و در فواصل 3 ماه، شش ماه و یک سال پس از مداخله تکرار می شود. پس از انجام ارزیابی های پیش از مداخله، مشارکت کنندگان به طور تصادفی در دو گروه آزمون و کنترل قرار می گیرند. مداخله ی رفتاری-شناختی مبتنی بر نظریه ی رفتارهای مرتبط با چاقی در نوجوانان متشکل از آموزش چهره به چهره برای نوجوانان و والدین آنها می باشد. طی یک مطالعه ی آزمایشی تناسب و امکان پذیری بسته های آموزشی پژوهش حاضر آزمون می شود. بهبود رژیم غذایی، افزایش میزان فعالیت بدنی و تصحیح مدیریت استرس نوجوانان اجزای مداخله ی طراحی شده را تشکیل می دهند. بهبود رفتارهای مرتبط با چاقی، نمایه توده ی بدنی و ترکیب بدن نوجوانان نتایج اولیه و بهبود شاخص های آزمایشگاهی و کیفیت زندگی مرتبط با سلامت آنان از جمله نتایج ثانویه مداخله ی طراحی شده می باشند. نتیجه گیری: نتایج حاصل از این مطالعه، اطلاعات ارزشمندی را در خصوص اثر بخشی یک مداخله رفتاری-شناختی مبتنی بر یک نظریه ی بومی فراهم می آورد که می تواند نقش موثری در طراحی استراتژی های ملی در زمینه ی کنترل چاقی در نوجوانان ایرانی داشته باشد.

مرکز تحقیقات پیشگیری و درمان چاقی، پژوهشکده علوم غدد درون ریز و متابولیسم، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی