بررسی تأثیر مصرف متفورمین در بیان ژن سیرتوئین در سلول های تک هسته ای خون محیطی کودکان چاق 18-8 ساله ی مراجعه کننده به بیمارستان حضرت علی اصغر

مقدمه : چاقی در حال حاضر یکی از مهم ترین مشکلات بالینی است که بخصوص در کشورهای در حال توسعه از رشد فزاینده ای برخوردار می باشد. سندرم متابولیک که از مجموعه ای از علائم چاقی شکمی، دیس لیپیدمی، تغییر متابولیسم گلوکز، پر فشاری و مقاومت به انسولین حاصل می شود، در دوران کودکی شروع شده و با افزایش سن، پیشرفت می کند. احتمال چاقی در دوران بزرگسالی و مرگ ومیر ناشی از عوارض آن در کودکان و نوجوانان چاق به مراتب بیشتر از کودکان است که وزن طبیعی دارند. پیشگیری و درمان چاقی در بچه ها سبب جلوگیری از پیشرفت آن ها به سمت سندرم متابولیک و عوارض ناشی از آن می شوند. سیرتوئین از پروتئین های مهم و موثر در متابولیسم بوده که با هدف قرار دادن بسیاری از تنظیم کننده های رونویسی، بیان بسیاری از ژن هایی که محصولات آن ها در متابولیسم نقش دارند را تحت تاثیر قرار می دهند. این پروتئین ها داستیلازهایی هستند که فعالیت آن ها وابسته به غلظت NAD می باشد. برخی از آن ها به ویژه انواع 1 و 2 در چاقی و سندرم متابولیک و عوارض ناشی از آن نقش دارند و به عنوان بیومارکر و هدف درمانی برای بیماری های متابولیک مطرح هستند. با افزایش فعالیت Sirt، داستیلاسیون ایجاد می شود و فعالیت هدف های پایین دست Sirt تنظیم می گردد. در مطالعات قبلی نشان داده شده که بیان ژن sirt1 در کودکان مبتلا به چاقی کاهش یافته و با مقاومت به انسولین در این کودکان مرتبط است. از این رو افزایش بیان این آنزیم می تواند در بهبود وضعیت متابولیک این کودکان مؤثر واقع شود. مطالعات حیوانی و سلولی نشان داده اند که متفورمین که یک داروی مهارکننده ی گلوکونئوژنز در تنظیم قند خون بیماران دیابتی استفاده می شود، سبب القای فعالیت sirt1 می شود. افزایش بیان ژن Sirt که به عنوان تنظیم کننده ی گلوکونئوژنیک محسوب می شود می تواند در بهبود وضعیت متابولیک کودکان چاق مفید واقع شود و از شکل گیری عوارض چاقی شامل سندرم متابولیک و دیابت ممانعت به عمل آورد. با توجه به این که تا کنون هیچ گونه مطالعه ای در این زمینه صورت نگرفته بر آن شدیم تا میزان بیان ژن 1 Sirt بعد از مصرف متفورمین را بررسی کنیم تا تاثیر این. دارو را بر میزان بیان ژن Sirt ارزیابی نماییم. 1) اهداف: هدف اصلی: تعیین تأثیر مصرف متفورمین در بیان ژن سیرتوئین در سلول های تک هسته ای خون محیطی کودکان چاق 18-8 ساله ی مراجعه کننده به بیمارستان حضرت علی اصغر اهداف فرعی: الف- تعیین میزان بیان ژن سیرتوئین در کودکان چاق قبل از مصرف متفورمین ب- تعیین میزان بیان ژن سیرتوئین در کودکان چاق بعد از مصرف متفورمین ج- مقایسه بیان ژن سیرتوئین قبل از بعد از مصرف متفورمین در کودکان چاق د- تعیین میزان AMPK در کودکان چاق قبل از مصرف متفورمین ه- تعیین میزان AMPK در کودکان چاق بعد از مصرف متفورمین و- مقایسه میزان AMPK قبل و بعد از مصرف متفورمین در کودکان چاق ز- مقایسه BMI و دور کمر قبل و بعد از مصرف متفورمین در کودکان چاق ح- مقایسه شاخص های متابولیک قبل و بعد از مصرف متفورمین در کودکان چاق ط- مقایسه HOMA-IR قبل و بعد از مصرف متفورمین در کودکان چاق 2)طراحی: مطالعه حاضر به صورت کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل شده با دارونما دو سو کور طراحی شده است. 3) 4) نحوه انجام: کلیه افرادی که وارد مطالعه می شوند، مورد معاینه بالینی قرار می گیرند و قد، وزن، دور کمر، دور باسن، فشار خون و سابقه فامیلی آن ها ثبت می شود. معاینات بالینی در انتهای مطالعه نیز تکرار می شوند. در ابتدای مطالعه و پس از پایان مطالعه از همه شرکت کنندگان نمونه خون گرفته شده و آزمایشات معمول شامل قند خون ناشتا، انسولین سرم، پروفایل لیپیدی شامل تریگلیسرید توتال، کلسترول توتال ، LDL و HDL اندازه گیری می شود. قسمتی از نمونه خون (5 میلی لیتر) جهت آزمایشات بعدی و پس از جداسازی پلاسما در فریزر 70- درجه سانتیگراد ذخیره می شود. مقدار تری گلیسرید، کلسترول،LDL-C، HDL-Cوقند خون ناشتا نیز روی این نمونه ها با کیت های آزمایشگاهی و به روش کالریمتری انجام می شود. اندازه گیریAMPK و انسولین با استفاده از کیت الایزا و به کمک دستگاه ELISAredearانجام می شود. با استفاده از نتایج به دست آمده برای قند خون ناشتا و انسولین، HOMA-IR به عنوان شاخص مقاومت به انسولین محاسبه می گردد. پس از استخراج RNA و سنتز cDNA، بیان ژن SIRT1 و SIRT2 با Real-time PCR و به روش SYBR green و به کمک پرایمرهای اختصاصی مورد بررسی قرار می گیرد. نتایج به دست آمده به کمک نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار می گیرد. 4) شرکت کنندگان و شرایط ورود و خروج: در مجموع 60 نفر از بیماران چاق 18-8 ساله مراجعه کننده به درمانگاه بیمارستان حضرت علی اصغر وارد این مطالعه می شوند. که به طور تصادفی به دو گروه 30 نفره تقسیم می شوند. الف- معیار های ورود: افرادی وارد مطالعه می شوند که BMI آن ها از صدک 95 مربوط به سن و جنس آن ها بالاتر باشد. به هیچگونه بیماری خاصی مبتلا نباشند،سابقه ی بیماری خاصی نداشته باشند و هیچ داروی ضد فشار خون و یا هر گونه دارویی که در متابولیسم لیپید و کربوهیدرات مداخله نماید مصرف نکنند. ب- معیارهای خروج:افرادی که به بیماری خاصی اعم از بیماری های هورمونی، قلبی-عروقی، کلیوی و غیره مبتلا بوده و یا سابقه ابتلا داشته باشند و یا دارویی مصرف کنند از مطالعه حذف می شوند. افرادی که BMI آنها از صدک 5 مربوط به سن و جنس آنها پایین تر باشد از مطالعه خارج می شوند. افرادی که BMI آن ها بین صدک 85 و 95 باشد نیز وارد مطالعه نمی شوند. 5) مداخلات: کلیه شرکت کنندگان به طور تصادفی به دو گروه 30 نفره تقسیم می شوند. به 30 نفر از این بیماران متفورمین به میزان 1000 میلی گرم به ازای هر متر مربع از سطح بدن روزانه به مدت 12 هفته تجویز می شود و به 30 نفر دیگر دارونما داده خواهد شد. 6) متغیرهای پیامد اصلی: وزن، BMI، دور کمر، دور باسن، نسبت دور کمر به دور باسن، فشار خون، قند خون ناشتا، تریگلیسرید توتال، کلسترول توتال ، LDL، HDL، انسولین، AMPK، بیان ژن سیرتویین 1

معاونت پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران