تاثير ماساژ بازتابي پا بر درد و شاخص‌هاي فيزيولوژيك بعد از عمل سزارين در زنان مراجعه كننده به مركز آموزشي درماني الزهرا(س) رشت

مقدمه: درد یک پدیده مشترک بعد از تمام اعمال جراحی است و درد حاد تسکین نیافته، منجر به بروز عوارض جسمی و روانی، تاخیر در بهبودی و طولانی شدن مدت بستری می‌شود. اگرچه استفاده از مسکن‌ها رایجترین مداخله در تسکین درد است اما عوارض این داروها، عدم دسترسی تمام بیماران به آن‌ها، لزوم صرفه‌جویی در مصرف داروها خصوصا" مسکن‌ها و همچنین مناسب نبودن مسکن‌ها در رهایی از درد به تنهایی و ... سبب شده است توجه سیستم‌های پرستاری امروز به درمان‌های تکمیلی و روش‌های غیردارویی تسکین درد جلب شود. یکی از این روش‌ها ماساژ بازتابی پا است لذا این پژوهش با هدف تعیین تاثیر ماساژ بازتابی پا بر درد و شاخص‌های فیزیولوژیک زنان بعد از عمل سزارین انجام شد. مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر یک مطالعه از نوع کارآزمایی بالینی است که در آن تعداد 62 بیمار تحت عمل جراحی سزارین مراجعه کننده به مرکز آموزشی درمانی الزهرا(س) رشت بطور تصادفی در دو گروه آزمون و کنترل قرار گرفتند. در گروه آزمون، ماساژ بازتابی پا به مدت 30 دقیقه در دو جلسه و به فاصله 24 ساعت انجام شد. ابزار گردآوری داده‌ها در این پژوهش عبارت بود از: فرم مشخصات دموگرافیک، فرم پلکانی مقیاس دیداری سنجش درد، فرم ثبت نمره درد و شاخص‌های فیزیولوژیک، فشار سنج و کرونومتر. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های آماری توصیفی و تحلیلی مناسب و با کمک نسخه 15 نرم‌افزار آماری SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج: گروه آزمون و کنترل از نظر مشخصات دموگرافیک، اختاف معناداری نداشتند و با هم همگن بودند. یافته‌ها نشان داد میانگین شدت درد بعد از مرحله اول ماساژ در گروه آزمون نسبت به گروه کنترل بطور معنی‌داری کمتر بود. شدت درد پس از مرحله دوم ماساژ نیز در گروه آزمون نسبت به گروه کنترل کاهش معناداری داشت. اگرچه در گروه آزمون فشار خون سیستولیک پس از مرحله اول ماساژ کاهش و پس از مرحله دوم افزایش یافته بود اما مقایسه تفاوت میانگین آن با گروه کنترل اختلاف معناداری را نشان نداد. میانگین تعداد ضربان قلب پس از مرحله اول و دوم ماساژ در گروه آزمون کاهش معنی‌داری داشت اما مقایسه تفاوت میانگین دو گروه اختلاف معناداری نشان نداد. فشار خون دیاستولیک و تعداد تنفس در گروه آزمون و کنترل تغییر معناداری نداشت. نتیجه‌گیری: شدت درد پس از مرحله اول و دوم ماساژ در گروه آزمون بطور معنی‌داری کمتر بود. فشار خون سیستولیک گروه آزمون پس از مرحله اول ماساژ کاهش و پس از مرحله دوم ماساژ افزایش معناداری داشت. همچنین تعداد ضربان قلب پس از مرحله اول و دوم ماساژ در گروه آزمون بطور معنی‌داری کاهش یافته بود. لذا با توجه با مؤثر شناخته شدن ماساژ بازتابی پا در کاهش درد و برخی شاخص‌های فیزیولوژیک بیماران و با درنظر گرفتن مزایای استفاده از این روش می‌توان نتیجه گرفت که یافته‌های این پژوهش می‌تواند فرصتی را جهت تسکین درد بیماران برای پرستاران شاغل در بخش‌های جراحی فراهم کند. کلید واژه‌ها: پا، درد پس از عمل جراحی، سزارین، مراقبت‌های تسکینی

معاونت محترم پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی گیلان