این پژوهش یک مطالعه کارآزمایی بالینی تصادفی یک سوکوراست که برروی75 بیمار مبتلا به ام اس مراجعه کننده به بیمارستان آیت الله کاشانی انجام شد، پس ازنمونه گیری به روش آسان، واحدهای موردپژوهش با تخصیص تصادفی به روشMinimization درسه گروه رفلکسولوژی(25نفر)، تن آرامی(25) وکنترل(25) قرارگرفتند. درگروه های آزمون، مداخله رفلکسولوژی پا وتن آرامی ترکیبی(بنسون وجاکوبسن) طی4 هفته ، دوباردرهفته به مدت 40دقیقه انجام شد وگروه کنترل فقط تحت مراقبت و دریافت درمان های دارویی معمول طبق تجویز پزشک معالج قرارگرفتند. اطلاعات با استفاده ازپرسشنامه اطلاعات دموگرافیک،ابزارسنجش شدت خستگی(FSS)،ابزارسنجش شدت درد(NRS)وپرسشنامه استاندارد(DASS-21)قبل ، بلافاصله ودوماه بعدازانجام مداخلات درهرسه گروه جمع آوری گردید. داده ها توسط spss نسخه ی 18و آمار توصیفی و استنباطی تجزیه و تحلیل شد.