هدف این مطالعه ارزیابی اثربخشی درمان فعال سازی رفتاری بازیمحور سازگارشده با فرهنگ (CA BAPT) در مقایسه با درمان شناختی رفتاری (CBT) برای کاهش آنهدونیا و بهبود پیامدهای سلامت روان نوجوانان است
طراحی
مطالعه پراگماتیک خوشه ای با دو گروه موازی و تخصیص در سطح کلینیک؛ تخصیص غیرتصادفی پس از همتاسازی کلینیک ها؛ ارزیابی پیامد به صورت تکسو کور؛ حجم نمونه کل ۹۰۰ نفر؛ فاز مطالعه مصداق ندارد
نحوه و محل انجام مطالعه
مطالعه در ۳۰ کلینیک سلامت روان جامعه محور انجام شد؛ ارزیابی ها در خط پایه؛ پایان مداخله در هفته ۱۲؛ پیگیری 3ماهه انجام شد؛ ارزیابان پیامد و تحلیلگران آماری نسبت به گروه بندی کور بودند و از شرکت کنندگان خواسته شد در زمان ارزیابی به گروه خود اشاره نکنند
شرکت کنندگان/شرایط ورود و عدم ورود
معیارهای ورود: نوجوانان ۱۳ تا ۱۸ سال با آنهدونیای متوسط تا شدید بر اساس مقیاس لذت بردن اسنایت همیلتون؛ توانایی خواندن و درک فارسی؛ رضایت آگاهانه کتبی از نوجوان و والد یا سرپرست قانونی. معیارهای عدم ورود: روان پریشی فعال؛ ناتوانی شناختی شدید یا اختلال رشدی شدید؛ دریافت همزمان سایر مداخلات روان شناختی
گروههای مداخله
گروه مداخله دوازده جلسه گروهی ۶۰ دقیقه ای درمان CA BAPT شامل مهارت های فعال سازی رفتاری همراه با فعالیت های بازیمحور سازگار با فرهنگ دریافت کرد؛ دو جلسه آموزش والدین نیز ارائه شد گروه کنترل دوازده جلسه گروهی ۶۰ دقیقه ای درمان شناختی رفتاری مبتنی بر پروتکل استاندارد نوجوانان دریافت کرد
متغیرهای پیامد اصلی
شدت آنهدونیا بر اساس مقیاس لذت بردن اسنایت همیلتون
اطلاعات عمومی
علت بروز رسانی
نام اختصاری
اطلاعات ثبت در مرکز
شماره ثبت کارآزمایی در مرکز:IRCT20251116068014N3
تاریخ تایید ثبت در مرکز:2026-04-05, ۱۴۰۵/۰۱/۱۶
زمانبندی ثبت:prospective
آخرین بروز رسانی:2026-04-05, ۱۴۰۵/۰۱/۱۶
تعداد بروز رسانیها:0
تاریخ تایید ثبت در مرکز
2026-04-05, ۱۴۰۵/۰۱/۱۶
اطلاعات تماس ثبت کننده
نام
خاطره اربابی
نام سازمان / نهاد
کشور
جمهوری اسلامی ایران
تلفن
+98 21 2294 2918
آدرس ایمیل
arbabikhatere@gmail.com
وضعیت بیمار گیری
بیمار گیری تمام شده
منبع مالی
تاریخ شروع بیمار گیری مورد انتظار
2026-04-21, ۱۴۰۵/۰۲/۰۱
تاریخ پایان بیمار گیری مورد انتظار
2026-05-04, ۱۴۰۵/۰۲/۱۴
تاریخ شروع بیمارگیری تحقق یافته
خالی
تاریخ پایان بیمارگیری تحقق یافته
خالی
تاریخ خاتمه کارآزمایی
خالی
عنوان علمی کارآزمایی
مقایسه اثربخشی درمان فعالسازی رفتاری بازیمحور سازگارشده با فرهنگ (CA-BAPT) با درمان شناختی-رفتاری در کاهش بیلذتی نوجوانان
عنوان عمومی کارآزمایی
اثر درمان فعالسازی رفتاری بازیمحورِ سازگارشده با فرهنگ بر سلامت روان نوجوانان
هدف اصلی مطالعه
درمانی
شرایط عمده ورود و عدم ورود به مطالعه
شرایط عمده ورود به مطالعه قبل از تصادفی سازی:
نوجوانان در بازه سنی ۱۳ تا ۱۸ سال
داشتن سطح متوسط تا شدید بیلذتی بر اساس مقیاس لذت اسنایث–همیلتون
توانایی خواندن و درک زبان فارسی
دریافت رضایتنامه آگاهانه کتبی از نوجوان
دریافت رضایتنامه آگاهانه کتبی از والد یا سرپرست قانونی
تمایل به شرکت در جلسات گروهی مداخلات روانشناختی
شرایط عمده عدم ورود به مطالعه قبل از تصادفی سازی:
وجود اختلالات روانپریشی فعال
ناتوانی شناختی شدید یا اختلال رشدی شدید که مانع مشارکت مؤثر در مطالعه شود
شرکت همزمان در سایر مداخلات روانشناختی یا رواندرمانی
ناتوانی در همکاری با ارزیابیهای پژوهش بر اساس قضاوت بالینی
سن
از سن 13 ساله تا سن 18 ساله
جنسیت
هر دو
فاز مطالعه
مصداق ندارد
گروههای کور شده در مطالعه
ارزیابی کننده پیامد
آنالیز کننده داده
حجم نمونه کل
حجم نمونه پیشبینی شده:
900
تصادفی سازی (نظر محقق)
اختصاص غیر تصادفی به گروههای مداخله و کنترل
توصیف نحوه تصادفی سازی
کور سازی (به نظر محقق)
یک سویه کور
توصیف نحوه کور سازی
به دلیل ماهیت مداخلههای روانشناختی گروهی، کورسازی شرکتکنندگان و درمانگران امکانپذیر نخواهد بود و شرکتکنندگان آگاه خواهند بود که در یک مطالعه پژوهشی شرکت میکنند. با این حال، ارزیابان پیامدها، تیم مدیریت دادهها و تحلیلگران آماری نسبت به تخصیص گروهها کور نگه داشته خواهند شد. جمعآوری دادهها توسط ارزیابانی انجام خواهد شد که از نوع مداخله ارائهشده در هر مرکز اطلاعی نخواهند داشت و شرکتکنندگان نیز ملزم خواهند بود در زمان ارزیابی به نوع مداخله خود اشاره نکنند. تحلیلهای آماری بر روی دادههای کدگذاریشده و بدون شناسایی گروهها انجام خواهد شد. محقق اصلی و درمانگران به دلیل نقش اجرایی در ارائه مداخلات، نسبت به تخصیص گروهها کور نخواهند بود. هیچ کمیته مستقل پایش ایمنی دادهها تشکیل نخواهد شد، زیرا مطالعه غیر دارویی و با حداقل خطر روانشناختی طراحی خواهد شد.
دارو نما
ندارد
اختصاص به گروههای مطالعه
موازی
سایر مشخصات طراحی مطالعه
این مطالعه بهصورت پراگماتیک و خوشهای در مراکز ارائه خدمت انجام خواهد شد و واحد تخصیص، مرکز یا کلینیک خواهد بود. بهدلیل محدودیتهای اجرایی در بستر خدمات روتین، تصادفیسازی در سطح خوشه انجام نخواهد شد و تخصیص خوشهها پس از همتاسازی مراکز بر اساس اندازه خوشه، موقعیت جغرافیایی، میانگین پایه آنهدونیا و نسبت جنسیتی و با ملاحظات امکانپذیری ارائه خدمت صورت خواهد گرفت. ارزیابیها در چهار زمان انجام خواهد شد که شامل خط پایه، پایان مداخله و پیگیری سهماهه خواهد بود. بهمنظور افزایش شفافیت گزارشدهی، مطالعه مطابق راهنمای TREND برای ارزیابیهای غیرتصادفی و چارچوب StaRI برای ملاحظات اجرا و ارائه در دنیای واقعی گزارش خواهد شد. تحلیلها بر مبنای اصل قصد درمان انجام خواهد شد، دادههای گمشده با روش امپیوت چندگانه مدیریت خواهد شد و برای برآورد اثرات، از مدلهای آمیخته چندسطحی با در نظر گرفتن ساختار خوشهای استفاده خواهد شد و متغیرهای همتاسازی در مدلها کنترل خواهند شد.
نمره شدت آنهدونیا در نوجوانان بر اساس مقیاس لذتبردن اسنایت همیلتون
مقاطع زمانی اندازهگیری
اندازه گیری در خط پایه قبل از شروع مداخله؛ پایان مداخله در هفته ۱۲؛ پیگیری 3 ماهه
نحوه اندازهگیری متغیر
شدت آنهدونیا با استفاده از پرسشنامه خودگزارشی مقیاس لذت بردن اسنایت همیلتون که برای نوجوانان اعتبارسنجی شده است سنجیده می شود
متغیر پیامد ثانویه
1
شرح متغیر پیامد
نمره شدت استرس در نوجوانان
مقاطع زمانی اندازهگیری
اندازه گیری در خط پایه قبل از شروع مداخله؛ پایان مداخله در هفته ۱۲؛ پیگیری3 ماهه
نحوه اندازهگیری متغیر
شدت استرس با استفاده از پرسشنامه استرس نوجوانان که توسط سوزان ام. برن و همکاران طراحی شده و برای جمعیت نوجوانان اعتبارسنجی شده است، اندازهگیری میشود
2
شرح متغیر پیامد
نمره بهزیستی روان شناختی در نوجوانان
مقاطع زمانی اندازهگیری
اندازه گیری در خط پایه قبل از شروع مداخله؛ پایان مداخله در هفته ۱۲؛ پیگیری3 ماهه
نحوه اندازهگیری متغیر
بهزیستی روانشناختی با استفاده از پرسشنامه خودگزارشی فرم کوتاه پیوستار سلامت روان که توسط کوری ال. ام. کیز طراحی شده و برای جمعیت نوجوانان اعتبارسنجی شده است، اندازهگیری میشود
3
شرح متغیر پیامد
نمره تاب آوری در نوجوانان
مقاطع زمانی اندازهگیری
اندازه گیری در خط پایه قبل از شروع مداخله؛ پایان مداخله در هفته ۱۲؛ پیگیری 3 ماهه
نحوه اندازهگیری متغیر
تاب آوری با استفاده از پرسشنامه بازنگری شده سنجش تاب آوری کودک و نوجوان که نسخه بازنگری شده آن توسط پولی جفریز و همکاران ارائه شده و برای نوجوانان اعتبارسنجی شده است، اندازه گیری می شود
4
شرح متغیر پیامد
نمره بهداشت خواب در نوجوانان
مقاطع زمانی اندازهگیری
اندازه گیری در خط پایه قبل از شروع مداخله؛ پایان مداخله در هفته ۱۲؛ پیگیری 3ماهه
نحوه اندازهگیری متغیر
بهداشت خواب با استفاده از پرسشنامه بازنگری شده بهداشت خواب نوجوانان که توسط مونیکا کی. لوبورژوا و همکاران طراحی شده و برای نوجوانان اعتبارسنجی شده است، اندازه گیری می شود
گروههای مداخله
1
شرح مداخله
گروه مداخله: شرکتکنندگان گروه مداخله، درمان فعالسازی رفتاری بازیمحور سازگارشده با فرهنگ را بهصورت گروهی دریافت خواهند کرد. این مداخله شامل دوازده جلسه هفتگی ۶۰ دقیقهای خواهد بود که توسط روانشناسان بالینی آموزشدیده اجرا خواهد شد. برنامه مداخله بر اصول فعالسازی رفتاری استوار خواهد بود و از فعالیتهای بازیمحور، تجربی و تعاملی متناسب با فرهنگ و سن نوجوانان استفاده خواهد کرد. مؤلفههای اصلی شامل افزایش مشارکت در فعالیتهای لذتبخش و مبتنی بر ارزشها، کاهش الگوهای اجتنابی، تقویت تعاملات اجتماعی، و تسهیل بیان هیجانی از طریق بازیها و تمرینهای گروهی ساختاریافته خواهد بود. همچنین دو جلسه آموزشی ساختاریافته برای والدین برگزار خواهد شد که بر حمایت از مشارکت نوجوان در فعالیتهای سازگارانه و تقویت اهداف درمانی در محیط خانواده تمرکز خواهد داشت.
طبقه بندی
رفتاری
2
شرح مداخله
گروه کنترل: شرکتکنندگان گروه کنترل، درمان شناختی رفتاری را بهصورت گروهی دریافت خواهند کرد. این مداخله شامل دوازده جلسه هفتگی ۶۰ دقیقهای خواهد بود که توسط روانشناسان بالینی آموزشدیده اجرا خواهد شد. درمان بر اساس پروتکل استاندارد درمان شناختی رفتاری ویژه نوجوانان طراحی خواهد شد و مؤلفههای اصلی آن شامل شناسایی و اصلاح افکار ناکارآمد، آموزش مهارتهای تنظیم هیجان، مهارتهای حل مسئله، و تقویت راهبردهای مقابلهای سازگارانه خواهد بود. جلسات بهصورت ساختاریافته و مطابق اصول درمان شناختی رفتاری گروهی برگزار خواهد شد.
طبقه بندی
رفتاری
مراکز بیمار گیری
1
مرکز بیمار گیری
نام مرکز بیمار گیری
کلینیک های زنجیره ای روانشناختی رز سفید وابسته به کمیته امداد امام خمینی
دادههای فردی غیرقابل شناسایی شرکتکنندگان شامل متغیرهای پیامد اولیه و ثانویه؛ دیکشنری داده؛ پروتکل مطالعه؛ طرح آنالیز آماری؛ و کدهای تحلیل آماری. تمامی دادههای قابل اشتراکگذاری بهطور کامل ناشناسسازی شده و فاقد هرگونه شناسه مستقیم یا غیرمستقیم خواهند بود.
بازه زمانی امکان دسترسی به داده/مستند
دادهها از ۶ ماه پس از انتشار نتایج اصلی مطالعه در دسترس قرار خواهند گرفت و حداقل به مدت ۵ سال قابل دسترسی خواهند بود.
کسانی که اجازه دارند به داده/مستند دسترسی پیدا کنند
پژوهشگران واجد شرایط وابسته به مراکز دانشگاهی یا پژوهشی که درخواست علمی موجه و دارای طرح روششناختی قابل قبول ارائه دهند.
به چه منظور و تحت چه شرایطی داده/مستند قابل استفاده است
دادهها صرفاً برای اهداف پژوهشی غیرتجاری از جمله تحلیلهای ثانویه، فراتحلیلها یا مطالعات روششناختی قابل استفاده هستند. استفاده از دادهها منوط به تأیید تیم پژوهش، رعایت اصول اخلاق پژوهش، و امضای تعهدنامه استفاده از داده با ممنوعیت تلاش برای شناسایی مجدد افراد و بازانتشار دادهها خواهد بود
برای دریافت داده/مستند به چه کسی یا کجا مراجعه شود
درخواستها باید از طریق پست الکترونیک به پژوهشگر مسئول مکاتبه ارسال شوند. اطلاعات تماس پس از انتشار مقاله در دسترس بوده و از طریق مرکز پژوهشی وابسته قابل دریافت است
یک درخواست برای داده/مستند چه فرایندی را طی میکند
متقاضی باید درخواست کتبی شامل هدف پژوهش و طرح تحلیل را ارسال کند. درخواستها توسط تیم پژوهش ظرف حدود ۴ تا ۶ هفته بررسی میشوند. پس از تأیید و امضای تعهدنامه استفاده از داده، دسترسی به مستندات یا دادههای درخواستی فراهم خواهد شد.
سایر توضیحات
هیچگونه داده قابل شناسایی فردی به اشتراک گذاشته نخواهد شد. اشتراک دادهها مطابق با مجوزهای اخلاقی اخذشده و مقررات ملی مربوط به پژوهشهای انجامشده بر روی نوجوانان صورت میگیرد