تمرین پرش پلایومتریک با در مقابل بدون بار ناپایدار برای بهبود آمادگی جسمانی در بازیکنان جوان والیبال آموزش دیده: یک کارآزمایی تصادفی کنترل شده

بررسی و مقایسه‌ی تأثیر تمرینات پرشی پلایومتریک با بار ناپایدار در برابر تمرینات پرشی پلایومتریک بدون بار ناپایدار بر شاخص‌های آمادگی جسمانی در والیبالیست‌های جوان تمرین کرده

کارآزمایی بالینی دارای گروه کنترل، با گروه های موازی، یک سویه کور، تصادفی شده، فاز 2 بر روی 37 آزمودنی. برای تصادفی سازی از فانکشن rand نرم افزار اکسل استفاده شد.

این مطالعه یک کارآزمایی تصادفی‌سازی شده موازی بود که در آزمایشگاه علوم ورزشی دانشگاه شهید بهشتی و سالن تمرین والیبال انجام شد. شرکت‌کنندگان به‌طور تصادفی در سه گروه تخصیص یافتند. دوره مداخله ۴ هفته، سه جلسه در هفته بود. کورسازی به‌صورت تک‌سو انجام شد؛ شرکت‌کنندگان از تخصیص خود بی‌اطلاع بودند و تحلیل داده‌ها توسط فردی مستقل و کور انجام گرفت.

شرکت‌کنندگان شامل والیبالیست‌های پسر نوجوان تمرین‌کرده(متوسط حدود ۱۷ سال) بودند که دست‌کم دو سال سابقه شرکت در مسابقات مدرسه‌ای یا لیگ تهران داشتند و حداقل ۶ ساعت تمرین والیبال در هفته انجام می‌دادند. معیارهای ورود شامل: سلامت عمومی، نداشتن محدودیت در تمرین، و رضایت کتبی بازیکن و والدین بود. شرایط عدم ورود شامل: هرگونه سابقه آسیب حاد یا مزمن اسکلتی-عضلانی.

گروه مداخله 1 (UL-PJT) شرکت‌کنندگان طی ۴ هفته ( ۳ جلسه در هفته) تمرینات پلایومتریک پرشی را با بار ناپایدار معادل ۱۰٪ وزن بدن (هالتر + جیم‌بال‌های پر از آب) انجام دادند. تمرین شامل پرش‌های متوالی روی موانع با ارتفاع ۳۵ تا ۵۰ سانتی‌متر بود. تعداد پرش‌ها از ۴۸ در جلسه اول به ۱۰۴ در جلسات پایانی رسید. نسبت کار به استراحت ۱:۷ و فاصله بین تمرین‌ها ۲ دقیقه بود. هر جلسه ۱۵–۲۵ دقیقه طول کشید. گروه مداخله 2 (S-PJT) همان پروتکل گروه UL-PJT اجرا شد، با این تفاوت که بدون بار ناپایدار تمرین کردند. گروه کنترل (CON) شرکت‌کنندگان صرفاً تمرینات معمول والیبال خود را در طول ۴ هفته ادامه دادند و تمرین پلایومتریک اضافی نداشتند.

عملکرد پرش، قدرت عضله، عملکرد تعادل

در این مطالعه، فرآیند تخصیص شرکت‌کنندگان به گروه‌ها با رویکردی ترکیبی از جفت‌سازی اولیه (pair-matching) و تصادفی‌سازی ساده (simple randomization) انجام شد تا از یک سو ناهمگنی اولیه بین گروه‌ها کاهش یابد و از سوی دیگر، تصادفی‌سازی واقعی تضمین گردد. ابتدا، کلیه شرکت‌کنندگان بر اساس نتایج آزمون پرش عمودی (Jump-and-Reach) در آغاز مطالعه، به صورت جفت‌های هم‌سطح از نظر توان پرشی گروه‌بندی شدند. این روش جفت‌سازی با هدف متوازن‌سازی اولیه توانایی پرشی در گروه‌ها به‌کار رفت. سپس در هر جفت، تخصیص به گروه‌های مطالعه به صورت تصادفی انجام شد. برای تولید توالی تصادفی، از نرم‌افزار Microsoft Excel و تابع (RAND) استفاده گردید. برای هر فرد یک عدد تصادفی تولید شد و بر اساس مرتب‌سازی صعودی این اعداد، شرکت‌کنندگان به سه گروه مطالعه شامل: ۱. گروه تمرین پرشی با بار ناپایدار (UL-PJT)، ۲.گروه تمرین پرشی بدون بار ناپایدار (S-PJT)، و ۳. گروه کنترل فعال (CON)، تخصیص یافتند. واحد تصادفی‌سازی در این مطالعه فردی (individual-based) بود. توالی تصادفی‌سازی توسط یکی از پژوهشگران که در جمع‌آوری داده‌ها و تحلیل‌ها دخالتی نداشت، تولید و نگهداری شد. برای حفظ محرمانگی و پیشگیری از هرگونه سوگیری احتمالی در روند تخصیص، توالی تصادفی در پاکت‌های مات، مهر و موم‌شده و شماره‌گذاری‌شده قرار داده شد و تنها در زمان تخصیص هر شرکت‌کننده باز می‌گردید. بدین ترتیب، روند تصادفی‌سازی در این مطالعه هم موجب کاهش ناهمگنی اولیه بین گروه‌ها گردید و هم ماهیت تصادفی تخصیص شرکت‌کنندگان به طور کامل رعایت شد.

در این مطالعه، کورسازی به صورت تک‌سو (single-blind) انجام شد. شرکت‌کنندگان نسبت به تخصیص گروهی خود و هدف دقیق مداخله بی‌اطلاع بودند. علاوه بر این، تحلیل داده‌ها توسط یک استاد مشاور آمار که نسبت به تخصیص گروه‌ها آگاهی نداشت، انجام شد. با این حال، مجری مداخلات و آزمون‌های عملکردی به دلیل ماهیت پژوهش و لزوم نظارت بر اجرای صحیح تمرینات، از تخصیص گروهی آگاه بود. بدین ترتیب، در این مطالعه کورسازی در سطح شرکت‌کنندگان و تحلیل‌گر داده‌ها رعایت گردید، اما امکان کورسازی مجری آزمون‌ها وجود نداشت.

به دلیل رعایت اصول اخلاقی و حفاظت از اطلاعات شخصی و محرمانه شرکت‌کنندگان، داده‌های خام (individual participant data) این مطالعه برای استفاده عمومی یا پژوهش‌های ثانویه به اشتراک گذاشته نمی‌شود. با این حال، در صورت نیاز و صرفاً برای اطمینان داوران یا ویراستاران مجلات علمی از صحت تحلیل‌های آماری، داده‌ها به‌صورت محرمانه ارسال خواهد شد.

پروتکل مطالعه (Study Protocol) که بر اساس مطالعات پیشین طراحی شده است و فرم رضایت نامه ، به‌عنوان سند اختصاصی به اشتراک گذاشته خواهد شد. این پروتکل شامل توضیحات کامل طراحی مطالعه، روش‌های مداخله، متغیرهای اندازه‌گیری‌شده، زمان‌بندی سنجش‌ها است. این سند پس از درخواست رسمی از سوی داوران یا پژوهشگران واجد شرایط و پس از تأیید کمیته پژوهش، به‌صورت فایل PDF ارسال می‌شود. هیچ‌گونه داده خام فردی شرکت‌کنندگان یا اطلاعات شناسایی‌شده به اشتراک گذاشته نخواهد شد. همچنین هیچ فایل تحلیلی یا فرهنگ داده‌ای برای استفاده عمومی یا پژوهش‌های ثانویه ارائه نمی‌شود. سایر اسناد به دلیل رعایت اصول اخلاقی و حفاظت از اطلاعات شخصی و محرمانه شرکت‌کنندگان ، برای استفاده عمومی یا پژوهش‌های ثانویه به اشتراک گذاشته نمی‌شود. با این حال، در صورت نیاز و صرفاً برای اطمینان داوران یا ویراستاران مجلات علمی از صحت تحلیل‌های آماری، داده‌ها به‌صورت محرمانه ارسال خواهد شد

دسترسی به پروتکل مطالعه از شش ماه پس از انتشار نتایج نهایی پژوهش آغاز خواهد شد و به مدت پنج سال ادامه خواهد داشت. ارسال این سند تنها در صورت درخواست رسمی از سوی داوران مجلات علمی یا پژوهشگران واجد شرایط و پس از تأیید کمیته پژوهش انجام خواهد شد.

داده‌ها و مستندات مطالعه صرفاً در اختیار افرادی قرار می‌گیرد که با هدف علمی و پژوهشی درخواست دهند و تعهد به حفظ محرمانگی و استفاده اخلاقی از اطلاعات داشته باشند. این افراد می‌توانند شامل: محققین شاغل در دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی دانشجویان تحصیلات تکمیلی مرتبط با موضوع مطالعه پژوهشگران مستقل با پروژه‌های معتبر و مرتبط افرادی که در صنعت مرتبط فعالیت می‌کنند و نیاز به داده‌ها برای توسعه علمی و کاربردی دارند دسترسی به داده‌ها منوط به ارائه درخواست کتبی و تایید کمیته اخلاق یا مسئولین مطالعه است. همچنین افراد دریافت‌کننده ملزم به رعایت قوانین حفاظت از داده‌ها و محرمانگی شرکت‌کنندگان هستند.

شرایط استفاده از داده‌ها و مستندات غیرقابل شناسایی: داده‌ها و مستندات تحویل داده شده به صورت غیرقابل شناسایی (anonymized) ارائه می‌شود تا حریم خصوصی و محرمانگی شرکت‌کنندگان حفظ شود. استفاده از این داده‌ها تنها برای اهداف علمی و پژوهشی مجاز است و شامل آنالیزهای آماری، متاآنالیز، بررسی روندها و مقایسه‌های علمی می‌شود. استفاده تجاری، کپی‌برداری بدون اجازه، یا انتشار داده‌ها بدون مجوز کتبی ممنوع است. سازوکارهای حاکم بر استفاده: دریافت‌کنندگان موظف به رعایت اصول اخلاق پژوهش و حفظ محرمانگی هستند. داده‌ها فقط برای اهداف اعلام شده در درخواست استفاده شود. هرگونه انتشار نتایج باید با ذکر منبع و تایید محقق اصلی انجام گیرد. هرگونه درخواست فراتر از موارد اعلام شده نیازمند کسب مجوز مجدد از کمیته اخلاق است. شرایط و معیارهای ارسال درخواست: برای دریافت داده‌ها و مستندات لازم است متقاضی: درخواست کتبی شامل هدف دقیق پژوهش یا کاربرد داده‌ها ارائه دهد. رزومه پژوهشی یا مدارک مرتبط جهت تایید صلاحیت علمی ارسال کند. تعهدنامه رعایت محرمانگی و اخلاق پژوهش را امضا نماید. تعهد نماید که داده‌ها را فقط برای اهداف مطرح شده استفاده خواهد کرد و به هیچ عنوان به شخص یا نهاد غیرمجاز واگذار نخواهد نمود. در صورت نیاز، تاییدیه کمیته اخلاق یا مسئولین مطالعه را دریافت نماید

راهنمای درخواست دریافت داده‌ها و مستندات مطالعه: برای درخواست دریافت داده‌ها و مستندات غیرقابل شناسایی مطالعه، لطفاً مراحل زیر را به ترتیب اولویت دنبال نمایید: تماس با پژوهشگر مسئول مطالعه: ابتدا با پژوهشگر یا مجری اصلی مطالعه تماس بگیرید. اطلاعات تماس ایشان معمولاً در بخش مقدمه یا چکیده آمده است. ارسال درخواست کتبی رسمی: درخواست خود را به صورت کتبی (ایمیل یا نامه رسمی) همراه با هدف دقیق پژوهشی، رزومه و تعهدنامه اخلاقی به پژوهشگر مسئول ارسال کنید. مراجعه به کمیته اخلاق موسسه: در صورت نیاز به تاییدیه اخلاقی، با کمیته اخلاق دانشگاه یا موسسه مرتبط تماس بگیرید. دریافت داده‌ها پس از تایید: پس از تایید درخواست و امضای تعهدنامه محرمانگی، داده‌ها و مستندات مورد نظر به شما تحویل داده خواهد شد. اطلاعات تماس: نام پژوهشگر مسئول: دکتر محمد فشی ایمیل: fashi84.u@gmail.com تلفن :09128634907آدرس دفتر: دانشگاه شهید بهشتی ، دانشکده علوم ورزشی، طبقه دوم، مدیر گروه فیزیولوژی ورزشی.

فرآیند دریافت مستندات و داده‌ها و جزییات مربوطه: ثبت و بررسی درخواست: پس از ارسال درخواست کتبی شامل هدف پژوهشی، مدارک و تعهدنامه اخلاقی، درخواست شما توسط پژوهشگر مسئول و در صورت نیاز کمیته اخلاق بررسی می‌شود. این مرحله معمولاً بین ۷ تا ۱۴ روز کاری زمان می‌برد. تایید درخواست و عقد قرارداد اخلاقی: پس از تایید صلاحیت و بررسی موارد اخلاقی، درخواست‌کننده باید تعهدنامه حفظ محرمانگی و رعایت اصول اخلاق پژوهش را امضا کند. امضای این تعهدنامه ممکن است به صورت الکترونیکی یا حضوری انجام شود و معمولاً ۱ تا ۳ روز کاری زمان می‌برد. آماده‌سازی و آنالیز داده‌ها: داده‌ها و مستندات غیرقابل شناسایی با توجه به درخواست شما آماده می‌شود. در صورتی که نیاز به پردازش یا استخراج داده‌های خاصی باشد، این مرحله ممکن است بین ۳ تا ۷ روز کاری طول بکشد. تحویل داده‌ها: پس از آماده شدن، داده‌ها به صورت فایل‌های الکترونیکی (مثلاً Excel, SPSS, PDF و غیره) از طریق ایمیل امن یا پلتفرم‌های امن اشتراک‌گذاری اطلاعات تحویل داده می‌شود. پشتیبانی و پاسخ به سوالات: پس از دریافت داده‌ها، در صورت نیاز به راهنمایی یا توضیح بیشتر، پژوهشگر مسئول در دسترس خواهد بود. تخمین زمان کل: از زمان ارسال درخواست تا تحویل داده‌ها معمولاً بین ۲ تا ۴ هفته طول می‌کشد، بسته به حجم داده‌ها و پیچیدگی پردازش آنها.